ดินแดนแห่ง 3 ครูบา “ตนบุญ” ผู้ยิ่งใหญ่แห่งล้านนา I ประวัติศาสตร์นอกตำรา

จาก สภาพ ที่ โอบ ล้อม ไป ด้วย หุบ เขา อัน สลับ ซับ ซ้อน ลี้ จึง ไม่ ต่าง อะไร กับ เมือง ที่ ลี้ ลับ แม้ ลี้ จะ กลาย เป็น เมือง ที่ ถูก หลง ลืม แต่ หลาย คน ยัง จด จำ ได้ ดี ว่า ดิน ดิน แดน แห่ง นี้ คือ มาตุภูมิ หรือ ถิ่น กำเนิด ของ 3 ต้น บุญ หรือ 3 ครู บา ที่ ยิ่ง ใหญ่ ที่ สุด ของ ล้าน นาน ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ครู บา เจ้า อภิชัย ขาว ปี่ และ ครู บา เจ้า ชัยวงศาภัฒนา ครู บา ศรีวิชัย เป็น ผู้ ที่ มี บท บาท สำคัญ อย่าง ยิ่ง ใน การ บูรณ วัด วาอาราม ใน เวียง เก่า ลี้ ที่ ถูก ปล่อย ให้ ทิ้ง ร้าง เช่น การ บูรณะ พระ เจดีย์ วัด พระ ธาตุ ดวง เดียว

00:01:09 ด้วย การ สร้าง พระ เจดีย์ องค์ ใหม่ ครอบ ทัพ พระ เจดีย์ ทรง พุ่ม ข้าว บิน แบบ สุโขทัย องค์ เดิม ที่ ชำรุด ทรุด โทรม เช่น เดียว กับ พระ เจดีย์ วัด พระ ธาตุ 5 ดวง ที่ ครู บา ศรีวิชัย ได้ เข้า มา บูรณะ ด้วย การ สร้าง เจดีย์ ครอบ ทัพ เจดีย์ แบบ สุโขทัย องค์ เดิม ต่อ มา พระ เจดีย์ ยัง ได้ รับ การ บูรณะ อีก ครั้ง ใน ปี 2549 จน มี รูป ทรง อย่าง ที่ เห็น ใน ปัจจุบัน แม้ จะ มี คุณ อุปการ ต่อ เวียง ลี้ อย่าง ไร แต่ วัด ลี้ หลวง แห่ง นี้ ถือ เป็น ประวัติศาสตร์ หน้า หนึ่ง อัน เจ็บ ปวด ของ ครู บา ศรีวิชัย อัน เป็น ผล มา จาก ความ ขัด แย้ง กับ ผู้ มี อำนาจ ทั้ง

00:01:50 ฝ่าย บ้าน เมือง และ ฝ่าย สงฆ์ จาก ส่วน กลาง จน ต้อง ถูก กลั่น แกล้ง ให้ ต้อง อธิกร ถึง 6 ครั้ง อุโบสถ วัด ลี้หลวง คือ สถาน ที่ ที่ ครู บา ศรีวิชัย ถูก ตำรวจ จับ กุม มา กัก ขัง ไว้ เป็น เวลา 4 คืน เพื่อ ทำ การ สอบ สวน อธิกร ครั้ง แรก เมื่อ ปี 2453 ใน ข้อ หา ตั้ง ตน เป็น อุปฌา โดย ไม่ ได้ รับ การ แต่ง ตั้ง และ ยัง ทำ การ บรรพชา ภิกษุ สามเณร ทั้ง หมด 8 รูป โดย ไม่ ได้ รับ อนุญาต ซึ่ง ถือ เป็น การ กบฏ ต่อ บ้าน เมือง [เพลง] ละมู >> ห่าง จาก ตัว อำเภอ ลี้ มา ทาง เหนือ ราว 40 กม. ที่ นี่ คือ บ้าน ปาง หมู่ บ้าน กะเรียง ถิ่น

00:02:46 กำเนิด ของ นัก บุญ แห่ง ล้าน นา ครู บา ศรีวิชัย [เพลง] >> วัด บ้าน ปาง บน ยอด เขา ใกล้ หมู่ บ้าน ถูก สร้าง ขึ้น ด้วย แรง ศรัทธา ของ ชาว บ้าน ภาย ใต้ การ นำ ของ ครู บา ศรีวิชัย แทน วัด เดิม ที่ เคย ตั้ง อยู่ ใน หมู่ บ้าน ซึ่ง เป็น สถาน ที่ บรรพชา เป็น สามเณร ครั้ง แรก ของ ครู บา ศรีวิชัย วัด บ้าน ปาง แห่ง นี้ เป็น สถาน ที่ จำ พรรษา สุด ท้าย ก่อน ที่ ครู บา ศรีวิชัย จะ มรณภาพ ลง ใน ปี พุทธศักราช 2482 จาก นั้น อีก 1 ปี จึง ได้ เคลื่อน สรีรสังขาร ไป ตั้ง ไว้ ณ วัด จามเทวี เมือง ลำพูน หลัง พระ ราชทาน เพลิง ศพ ใน ปี พุทธศัก 2489 แล้ว

00:03:36 อัถิธาตุ ได้ ถูก แบ่ง ออก ไป บรรจุ ตาม สถาน ที่ ต่าง ๆ ทั่ว แผ่น ดิน ล้าน ใน มด ที่ สร้าง ครอบู อัิ ครู บาณ บ้าน จัง ลำพูน แห่ง นี้ [เพลง] >> ช่วง ที่ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย อาพาธ ก็ นอน อยู่ บริเวณ นี้ นะ คะ พอ หลัง จาก ที่ มี การ พระทาน เพลิง ศพ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ใน ปี 2489 เจ้า สิชานุสิต์ ได้ เอา อัตถิ ส่วน นึง นะ คะ แบ่ง มา จาก วัด จามเทวี เอา มา ไว้ ใน สถูป อัตถิ ที่ ท่าน เห็น ซึ่ง ถือ ว่า บรรจุ อัตฐิ จำนวน มาก เกือบ ครึ่ง อ่ะ ค่ะ ที่ กระจาย ไป ตาม จุด ต่าง [เพลง] [เพลง] เรื่อง ราว ของ ตน บุญ แห่ง ล้าน นา เมื่อ ครั้ง

00:04:48 ยัง มี ชีวิต อยู่ บาง ส่วน ได้ ถูก รวบ รวม เอา ไว้ ที่ พิพิธภัณฑ์ เครื่อง อรรถบริขาร ครู บา ศรีวิชัย ภาย ใน วัด บ้าน ปาง แม้ หลาย คน จะ เกิด ไม่ ทัน ที่ จะ ได้ สัมผัส กับ นัก บุญ ที่ ยิ่ง ใหญ่ โดย ตรง แต่ อย่าง น้อย ข้าว ของ เหล่า นี้ อาจ ช่วย บอก เล่า เรื่อง ราว และ ตัว ตน ของ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ให้ เรา รับ รู้ ได้ แจ่ม ชัด มาก ขึ้น [เพลง] พิพิธภัณฑ์ อรรถบริขาร ครู บา เจ้า ศรีวิชัย นะ คะ สร้าง โดย ครู บา อานัน์ พุทธธัมโม ซึ่ง เป็น เจ้า อาวาส วัด พระ ธาตุ แสงแก้ว มงคล แต่ ตอน นี้ ท่าน ล่วง ลับ ไป แล้ว ท่าน มี ศรัทธา

00:05:34 มี ปฏิปทา ต่อ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย อย่าง แรง กล้า จึง ได้ ไป รวบ รวม เอ่อ อรรถบริขาร โบราณ วัตถุ กระดูก ที่ เกี่ยว ข้อง กับ ครู บา เจ้าศรีวิชัย การ ถือ พัด ขน นก ยูง ของ ครู บา นี่ ไม่ ใช่ อยู่ ๆ แบบ อยาก จะ แปลก แต่ เหตุ ที่ ว่า ทาง เหนือ นะ ค่ะ เวลา เรา สร้าง พระ พุทธรูป เสร็จ ต้อง มี พิธี พิธี เบิก พระ เนตร การ ทำ พิธี เบิก พระ เนตร ก็ คือ เอา พุทธปฏิมา วาง ไว้ บน จอง อาสนา เอา ขี้ ผึ้ง ติด ปิด ตา แล้ว ก็ จะ ต้อง เอา พัด ขน นก ยูง อ่ะ ค่ะ มา ทำ แบบ เนี้ย 3 รอบ แล้ว ก็ ลอก ขี้ ผึ้ง ออก อาจ จะ เป็น ไป ได้ ว่า ตลอด ชีวิต ครู บา

00:06:24 เหมือน สลา คือ ต้อง ปั้น พุทธรูป เพราะ ฉะนั้น พัด ขน นก ยูง กับ พิธี เบิก พระ เนตร พระ พุทธปฏิมา กลาย เป็น ของ คู่ กัน หรือ อีก น หนึ่ง การ ที่ ครู บา ใช้ สัญลักษณ์ นก ยุง ตลอด เวลา ท่าน จะ ทราบ หรือ ไม่ เรา ไม่ แน่ ใจ นะ ฮะ ว่า พระ เจ้า อโศก มหาราช ก็ มา จาก ราชวงศ์ โมริยะ สัญลักษณ์ ของ พระ เจ้า อโศก มหาราช ก็ เป็น นก ยูง พระ เจ้า อโศก มหาราช ก็ ประกาศ ตน ว่า อยาก เป็น อนาคต พุทธเจ้า แล้ว ก็ สร้าง วัด ประกาศ ศาสนธรรม ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ก็ ไม่ ได้ ปรารถนา ที่ จะ ไป นิพพาน แต่ ปรารถนา จะ เป็น พระ โพธิสัตว์ แล้ว

00:07:05 มี ปฏิปทา หลาย อย่าง คล้าย พระ เจ้า อุโศก มหาราช [เพลง] พระ เจ้า ฝน แสน ห่า องค์ นี้ ตอน ที่ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ไป บูรณะ วัด พระ เจ้า ตน หลวง ที่ พะเยา อ่ะ ค่ะ ทุ่งเอี้ยง กว้าน พะเยา เนี่ย ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ได้ พระ องค์ นี้ มา แล้ว ก็ ฝน ตก ครู บา เจ้า ศรีวิชัย จึง นำ มา ไว้ ที่ วัด บ้านปาง องค์ นี้ มี เรื่อง เล่า กัน ว่า ตอน ที่ เจ้า วรทัตน์ นลำพูน ซึ่ง เป็น โอรส ของ เจ้า หลวง จัก คำ ขจรศักดิ์ อ่ะ ค่ะ จะ ต้องการ เอา ศพ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย จาก วัด บ้าน ปาง ไป วัด จามเทวี ชาว กะเหรี่ยง ไม่ พอ ใจ บอก ว่า ให้ เลือก เอา ระหว่าง จะ เอา ศพ ครู บา

00:07:59 หรือ จะ เอา องค์ นี้ คือ เจ้า วรทัศน์ ตอน แรก จะ เอา พระ เจ้า ฝน แสน ห่า ไป ไว้ ใน อำเภอ เมือง ลำพูน ด้วย นะ คะ เจ้า วรทัศน์ ตัด สิน ใจ ว่า จะ เอา เฉพาะ ศพ ครู บา ก็ เลย ทิ้ง องค์ นี้ ไว้ ชาว ลี้ บอก ว่า องค์ นี้ คือ สัญลักษณ์ เอา ไว้ ดู ต่าง หน้า ที่ ยัง ถูก ทิ้ง ไว้ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย จะ กราบ ไหว้ เป็น พระ ประจำ องค์ นะ คะ ทุก ครั้ง ที่ ท่าน กลับ มา บ้าน ปาง ค่ะ [เพลง] [เพลง] ปราสาท ศพ นะ คะ ปราสาท ศพ หลัง นี้ เป็น ผล งาน ของ เจ๊กหลิม เจ๊กหลิม เป็น คาบดี ชาวลี้ ที่ ว่า คอย ซื้อ ปูน ซื้อ อะไร มา สนับสนุน แล้ว

00:08:55 ก็ มี ความ เป็น สล่า หลิม กับ ครู บา พิชัย ขาว ปี ได้ ทำ ปราสาท ศพ หลัง นี้ นะ คะ เป็น เสา สรไนย สูง ประมาณ 1 ฟุต ประดับ ให้ ทั่ว แล้ว ก็ เคย วาง ไว้ ที่ วัด จามเทวี ก่อน ที่ จะ มี การ พระทาน เพลิง ศพ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ค่ะ เมื่อ ทำ เสร็จ ทาง ครู บา พิชัย ขาว กับ แจ็ค หลิม ก็ ได้ นำ กลับ มา ไว้ ที่ นี่ [เพลง] คน เหนือ เรียก ฮอย ปะต๊ะ ฮอย ปะตะ ปะตะ แปล ว่า บาตร นะ คะ บาท ฮอย ปะตะ ก็ คือ ใน กรณี ถ้า เป็น ผู้ ชาย นะ คะ จะ นอน ให้ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย เหยียบ หลัง เพราะ เขา รู้ สึก ว่า ท่าน เหมือน นัก บุญ แล้ว เา หาย หาย เจ็บ หาย ป่วย

00:09:59 หาย เมื่อย แต่ เป็น ผู้ หญิง อ่ะ ค่ะ ก็ จะ เอา ผ้า ขาว ไป ให้ ครู บา เหยียบ พอ เหยียบ เสร็จ คน ก็ จะ เอา มา พิมพ์ นะ คะ ว่า อัน นี้ คือ มือ ซ้าย ของ ครู บา อัน นี้ คือ เท้า ซ้าย เท้า ขวา เอา มา เรา ไป เอา มา จาก ที่ วัด พระ เจ้า ตนหลวง หรือ วัด สรีคม คำ นะ คะ [เพลง] ออ อัน นี้ ชิ้น สำคัญ มาก เลย ค่ะ พระ เจ้า เข้า ชีวิต ค่ะ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย อ่ะ ค่ะ จะ เป็น คน ที่ สอน ให้ ลูก ศิษย์ รู้ จัก มัธยัต แล้ว ก็ เห็น บุญ คุณ ของ ข้าว ปลา อาหาร ที่ ทุก คน นำ มา ใส่ บาต ข้าว ที่ เหลือ ฉัน ท่าน จะ สอน ลูก ศิษย์ ว่า อย่า

00:10:54 ไป ทิ้ง ให้ เอา ไป ตาก แห้ง คลุก กับ เกสร ดอก ไม้ แล้ว ก็ อาจ จะ ผสม คล้าย ๆ ว่า น้ำ มัน ขี้ อ่ะ นะ คะ ให้ มัน เป็น ยาง เหนียว แล้ว ก็ ปั้น พระ พุทธรูป ไว้ บูชา เวลา เรา กราบ ไหว้ ก็ จะ ได้ รำลึก ถึง คุณ แม่ โพศพ อัน นี้ ครู บา ปั้น ด้วย ตัว เอง เลย นะ คะ เ เรียก ว่า พระ เจ้า เข้า ชีวิต ครู บา จะ กราบ เวลา รำลึก ถึง แม่ โพศพ กลุ่ม พวก นี้ คือ ครู บา อานัน์ ไป ตาม หา คน ที่ ไป สร้าง ทาง ขึ้น ดอย สุเทพ ภาษา เหนือ เขา เรียก จอบ เสียม ว่า ขอ บก อ่ะ ค่ะ ที่ ว่า ครู บา สร้าง 5 เดือน 22 วัน น่ะ ค่ะ แล้ว ก็ ให้ แต่ ละ คน ทำ ได้ แค่ 1 ตร เมตต คน เยอะ

00:11:51 500,000 คน กลุ่ม พวก นี้ นะ คะ เ เรียก อีเตอร์ บ้าง ขอ บก บ้าง เอา มา รวบ รวม ว่า นี่ ครั้ง นึง ครู บา ได้ กิน นอน อยู่ ที่ ตีน ดอย สุเทพ อัน นี้ คุม ก่อ สร้าง ตีน ดอย สุเทพ นะ คะ เป็น เก้าอี้ เต็นท์ ผ้า ใบ เก่า ๆ ตอน นี้ เก่า แล้ว นะ ค่ะ [เพลง] [เพลง] ครู บา อนันท์ พุทธธมโม คน สร้าง ท่าน ได้ ไป ตาม หา รถ ที่ ว่า รถ เบิก ทาง สมโภช รถ คัน แรก อ่ะ ค่ะ ที่ บอก ว่า คล้าย ๆ รถ เฟียด เขียว หรือ ตอน หลัง ก็ ก็ เห็น จะ เริ่ม มี หลาย คัน ที่ ไป เปิด ตัว อยู่ ที่ วัด สวนดอก ก็ ไม่ ได้ แน่ ใจ ว่า คัน ไหน จะ เป็น ของ เถ่า แก่ โง๋ เนี่ย นะ คะ เถ้า

00:13:04 แก่ โง ว่า ไม่ ใช่ เขา ปี อัน นี้ น่า จะ เป็น หม่อง อุปโยคิน นะ ค่ะ ชาว พม่า หลวงศรี ประกาศ แล้ว ก็ พระ อุ๊ย เมือง ที่ ว่า เพิ่ง เสีย ชีวิต ไป เมื่อ 2-3 ปี ที่ แล้ว ตอนุ 103 ครู บา เจ้า ศรีวิชัย นั่ง ทั้ง หมด นี้ จะ เกี่ยว ข้อง กับ หลวง อนุสาร สุนทร หลวง อนุสาร์ สุนทร เป็น คน ที่ เป็น ต้น สกุล ชุติมา กับ นิมาน เหมิน่ะ ค่ะ ท่าน สงสาร ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ตั้ง แต่ ถูก จอง จำ ที่ วัด ศรีดอนชัย แถว ๆ ใน บารซ่า เป็น เวลา 3 เดือน แล้ว รู้ ว่า ครู บา เจ้า ศรีวิชัย เนี่ย ฉัน เจ มังสวีรัตน์ ท่าน จะ ให้ คน เอา รถ ถีบ นะ ค่ะ

00:13:57 คัน นี้ นะ คะ เอา อาหาร มา ส่ง ครู บา [เพลง] [เพลง] ชิ้น เนี้ย นะ คะ ภาษา เหนือ เรียก กปี้ มา จาก คำ ว่า กอปี้ คือ จริง ๆ แล้ว เนี่ย คน ที่ ซื้อ มา ให้ ครู บา เา ตั้ง ใจ จะ ให้ อัด ผ้า ไตร จีวร แต่ ครู บา แบบ เป็น พระ ป่า ท่าน ไม่ ได้ อยาก จะ ให้ เนี้ย ท่าน เอา มา ใช้ เป็น พิมพ์ ใบ ฎีกา แจก คือ เอา มา อัด เป็น ใส่ หมึก พิมพ์ อ่ะ นะ คะ เป็น กระดาษ บอก บุญ เพราะ ฉะนั้น อัน นี้ จะ เ้า เรียก ว่า กะปี้ หรือ กอปี้ ค่ะ เสลี่ยง คาน หาม ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ไป ไหน ก็ แล้ว แต่ นะ ค่ะ คน ชอบ ร่ำ รือ กัน ว่า ท่าน เท้า ไม่ ติด พื้น จริง ๆ แล้ว ก็ คือ ชาว บ้าน จะ แย่ง

00:15:02 กัน หาม เพราะ มอง ว่า ท่าน เหมือน กับ เป็น นัก บุญ หาม ท่าน แล้ว เ ไม่ รู้ สึก เหนื่อย แย่ง กัน นะ คะ [เพลง] หลาย คน จะ เคย มา เยือน วัด บ้าน ปาก แต่ อาจ จะ มี เพียง ไม่ กี่ คน ที่ จะ เคย มา ที่ นี่ อุโบสถ กลาง น้ำ หลัง เก่า ของ วัด บ้าน ปาง เดิม ตั้ง อยู่ บริเวณ เชิง เขา สถาน ที่ แห่ง นี้ มี ความ สำคัญ ใน มิติ ทาง ด้าน ประวัติศาสตร์ ใน ฐานะ จุด เริ่ม ต้น การ เผชิญ หน้า ระหว่าง ครู บา เจ้า ศรีวิชัย กับ อำนาจ รัฐ และ อำนาจ ศาสนจักร จาก ส่วน กลาง >> คือ ตอน นี้ เรา อยู่ ที่ อุโบสถ กลาง น้ำ อ่ะ ค่ะ เวลา ทุก ท่าน ไป วัด บ้าน ปาง มัก จะ ไม่ ได้ ลง มา

00:16:07 โซน นี้ นะ คะ โซน นี้ คือ เรา เรา ลง มา เป็น หมู่ บ้าน กะเหรี่ยง เก่า เป็น บ้าน เกิด ครู บา เจ้าศรีวิชัย ท่าน ได้ สร้าง วัด อยู่ ข้าง บน แต่ ว่า โบสถ์ เ่ะ ค่ะ ท่าน ยัง ทำ เป็น แบบ อุทกสีมา กลาง น้ำ จุด นี้ แหละ เป็น จุด ที่ ท่าน ต้อง อธิกร ครั้ง ที่ 1 ที่ ท่าน ได้ บวช ให้ พระ เณร 8 รูป แล้ว พอ ทาง การ ทราบ ก็ มา จับ ท่าน น่ะ นะ คะ ไป กัก กัน ตัว ที่ วัด ลี้หลวง ดิน แดน แห่ง คาบ สมุทร ภาค ใต้ ที่ นี่ ล้วน เต็ม ไป ด้วย เรื่อง ราว อารยธรรม และ หลัก ฐาน ทาง ประวัติศาสตร์ มาก มาย ของ อดีต มหาอำนาจ ทาง ทะเล ที่ ยิ่ง ใหญ่

00:17:02 ท่อง เที่ยว นอก ตำรา ใสเลนทรา ศรีวิชัย กับ การ เดิน ทาง ไป บน ร่อง รอย อาณาจักร ศรีวิชัย ภาค พื้น ทวีป ใน ดิน แดน ประเทศ ไทย ไชยา สุราษฎรธานี และ นครศรีธรรมราช [เพลง] เต็ม อิ่ม ไป กับ ความ รู้ โดย อาจารย์ วรนัย พงศาชากร แห่ง academy พร้อม วง สนทนา แลก เปลี่ยน มุม มอง กับ อดิศักดิ์ ศรีสม ผู้ ผลิต ราย การ ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา 4 วัน 3 คืน ระหว่าง 19-22 กันยายน นี้ ติด ตาม โปรแกรม การ เดิน ทาง และ แจ้ง ความ ประสงค์ ของ ท่าน ได้ ผ่าน Line ท่อง เที่ยว นอก ตำรา Facebook เพจ ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา หรือ สอบ ถาม ราย ละเอียด เพิ่ม เติม ได้ ที่

00:17:46 098806997 ท่อง เที่ยว อย่าง มี คุณ ค่า ได้ ทั้ง ปัญญา ความ สนุก และ สุข ใจ กับ ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา [เพลง] ห่าง จาก ตัว เมือง ลี้ มา ทาง เหนือ ราว 5 กม. ที่ นี่ คือ วัด สำคัญ อีก แห่ง ของ ลี้ และ ยัง เกี่ยว โยง กับ ต้น บุญ แห่ง ล้าน นา รูป ที่ 2 วัด พระ พุทธบาท ผาาม แบ่ง ออก เป็น 2 ส่วน หลัก พื้น ที่ ยอด เขา เป็น ที่ ประดิษฐาน องค์ พระ ธาตุ เจดีย์ และ สิ่ง ก่อ สร้าง ทาง พุทธศาสนา ต่าง ๆ รวม ทั้ง รอย พระ พุทธบาท อัน ศักดิ์สิทธิ์ ด้วย [เพลง] ส่วน เชิง ดอย ผา หนาม เป็น พื้น ที่ ตั้ง ของ วัด อัน ประกอบ ไป ด้วย ศาสนา ต่าง ๆ

00:18:55 จุด กำเนิด ของ วัด พระ พุทธบาท ผา หนาม เริ่ม จาก ครู บา อภิชัย ขาว ปี ได้ นำ ชาว กะเหรี่ยง อำเภอ ดอยเต่า อพยพ หนี น้ำ ท่วม จาก การ สร้าง เขื่อน ภูมิพล มา ตั้ง ถิ่น ฐาน ที่ นี่ และ เริ่ม สร้าง วัด แห่ง นี้ ขึ้น เมื่อ ปี พุทธศักราช 2478 [เพลง] ครู บา อภิชัย ขาว ปี่ เป็น อีก หนึ่ง ต้น บุญ แห่ง ล้าน นา ที่ มี ส่วน สำคัญ อย่าง ยิ่ง ต่อ การ สนับสนุน งาน ทาง ด้าน พระ พุทธศาสนา ใน ฐานะ ศิษย์ สำคัญ ที่ เปรียบ เสมือน ได้ ดัง มือ ขวา ของ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย >> ใน วัย เด็ก ท่าน เกิด วัน ปาก ปี ปาก ปี นี่ ก็ คือ ต่อ จาก วัน พยาวั คือ ประมาณ วัน ที่ 17 เมษายน

00:19:38 เพราะ ฉะนั้น การ ที่ เกิด วัน ปาก ปี อ่ะ ค่ะ คุณ พ่อ คุณ แม่ ก็ เลย ตั้ง ชื่อ ให้ ว่า จำปี ใน อายุ เพียง แค่ 7 ขวบ นะ คะ ไป บวช เณร กับ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ครู บา เจ้า ศรีวิชัย รัก มาก เสร็จ แล้ว พอ ถึง วัย ที่ จะ ต้อง บวช เป็น พระ จำเป็น ต้อง แยก ละ ก็ เลย ให้ เปลี่ยน เป็น อภิชัย อ่ะ ค่ะ อัภิ แปล ว่า เหนือ กว่า อภิชโย ภิกขุ >> ใน ฐานะ ศิษย์ เอก ของ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ครู บา อภิชัย ขาว ปี จำ ต้อง ได้ รับ ผล กระทบ จาก คณะ สงฆ์ ล้าน นา และ ฝ่าย ราชการ ที่ ไม่ พอ ใจ บท บาท ของ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย จน นำ มา สู่ การ จับ ศึก

00:20:17 ครู บา อภิชัย ขาว ปี ถึง 3 ครั้ง ด้วย ความ จำยอง >> ช่วง นั้น เรา ทราบ กัน ดี ถึง คอนฟลิก ที่ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย พยายาม ที่ จะ รักษา ที่ ทอย ของ ความ เป็น ล้าน นา ทำ ให้ ไป อาจ จะ ขัด ใจ กับ คณะ สงฆ์ ทั้ง ลำพูน เชียงใหม่ เมื่อ ไม่ สามารถ ที่ จะ จัด การ กับ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ได้ ทำ ให้ ทั้ง การ นะ คะ ฝ่าย ปก ครอง หรือ ฝ่าย สงฆ์ เนี่ย ก็ บอก ว่า งั้น ต้อง เล่น ลูก ศิษย์ เอก >> ครู บา เจ้า อภิชัย ต้อง นุ่ง ผ้า ขาว หลัง ถูก จับ ศึก ถึง 3 ครั้ง ครั้ง สุด ท้าย ท่าน ได้ ตัด สิน ใจ ครอง ผ้า ขาว ตลอด ชีวิต โดย ยึด การ ปฏิบัติ

00:21:01 ตาม หลัก พระ ธรรมวินัย เพื่อ แสดง ถึง สถานภาพ ของ นัก บวช และ ทำ การ เผย แผ่ พระ พุทธศาสนา ต่อ ไป ความ เป็น พระ นัก ก่อ สร้าง และ พระ นัก พัฒนา ของ ท่าน ลือ กระช่อน ไป ทั่ว ล้าน นา จน เมื่อ สิ้น บุญ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ผู้ คน ก็ ได้ หลั่ง ไหล มา หา ท่าน ใน ฐานะ ทายาท ทาง ธรรม ของ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย >> ถูก สึก ก็ เพราะ ว่า ไม่ ให้ มี สิทธิ์ บวช และ เป็น อยู่ หนึ่ง ใน ทีม ไป ตัด ไม้ ทำลาย ป่า สร้าง ทาง ขึ้น ดอย สุเทพ หลัง จาก ที่ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ไป มรณภาพ เนี่ย นะ คะ ผู้ คน ชาว ลี้ ชาว ลำพูน ชาว ล้านนา ทั้ง หมด ไม่ มี ที่ พึ่ง ไม่ มี

00:21:43 ที่ ยึด เหนี่ยว จิต ใจ ถึง แม้น จะ ห่ม ผ้า ขาว แต่ การ ปฏิบัติ ของ ครู บา พิชัย ขาว ปี เนี่ย ยัง คง ถือ ศีล 227 ข้อ [เพลง] ภาย ใน วิหาร ของ วัด พระ พุทธบาท ผา หนาม ที่ นี่ คือ ที่ เก็บ สรีรสังขาร ของ ครู บา อภิชัย ขาว ปี ซึ่ง แม้ จะ ผ่าน กาล เวลา มา นาน เกือบ 5 ทศวรรษ แต่ สรีรสังขาร ของ ครู บา อภิชัย ขาว ปี ยัง คง ไม่ เน่า เปื่อย ทุก ๆ ปี ใน วัน ครบ รอบ มรณกาล พุทธศาสนิกชน นับ หมื่น จะ เดิน ทาง มา ที่ วัด พระ พุทธบาท ผา หนาม เพื่อ ร่วม พิธี สำคัญ นั่น คือ การ เปลี่ยน พราก ครอง สรีระ ร่าง ของ ตน บุญ สำคัญ แห่ง ดิน แดน

00:22:27 ล้าน นาน >> เบื้อง หลัง ที่ ดิฉัน ยืน อยู่ อ่ะ ค่ะ เป็น โรง ศพ แก้ว ของ ครู บา พิชัย ขาว เก็บ สรีระ ร่าง ท่าน มา ตั้ง แต่ ปี พ.ศ. 2520 จวบ ปัจจุบัน 48 ปี นะ คะ จาก 2520 ทุก วัน ที่ 3 มีนาคม จะ เป็น วัน เปลี่ยน ผ้า ห่อ ศพ คน จะ มา กัน มืด ฟ้า มัว ดิน ปัจจุบัน นี้ ไป ถึง มาเลเซีย เลย นะ คะ มา เพราะ ว่า เรา จะ มี การ ตัด จีวร ค่ะ แบ่ง เป็น เล็ก ๆ แค่ ตาราง นิ้ว จะ ติด ทอง คำ เปลว ที่ ห่อ ศพ ท่าน ของ ปี ก่อน นะ ค่ะ ทุก คน อยาก จะ เอา มา ติด เป็น สิริมงคล คน [เพลง] ละม >> บ้าน พระ บาท ห้วย ต้ม ห่าง จาก ตัว อำเภอ ลี้ มา

00:23:30 ราว 10 กม. ที่ นี่ เป็น ที่ ตั้ง วัด สำคัญ อีก แห่ง [เพลง] เวลา >> วัน นี้ ที่ วัด พระ พุทธบาท ห้วย ต้ม คึก คัก มาก เป็น พิเศษ เพราะ เป็น วัน ส่ง น้ำ รอย พระ พุทธบาท สำคัญ คู่ เมือง ลี้ ที่ ถูก ผูก โยง เข้า กับ ตำนาน พระ เจ้า เรียบ โลก เมื่อ ครั้ง ที่ พระ พุทธ พุทธเจ้า ได้ เสด็จ มา ยัง เวียงลี้ และ ประทับ รอย พระ บาท ไว้ ที่ นี่ >> ประมาณ ว่า พระ พุทธเจ้า ได้ เสด็จ มา และ นาย พราน มี ปฏิปทา มาก ก็ ไป ฆ่า สัตว์ เพื่อ ที่ จะ ทำ อาหาร ถวาย พระพุทธเจ้า ทรง สลด พระทัย ทำ ให้ นาย พราน คิด ว่า เอ๊ะ ถ้า อย่าง งั้น เรา ต้ม ข้าว

00:24:26 ต้ม เปล่า ให้ พระ พุทธเจ้า ฉัน ดี ค่ะ ก็ เลย กลาย เป็น ที่ มา ของ การ เรียก รอย พระ บาท แห่ง นั้น ว่า ห้วย ต้ม คือ ท่าน เสด็จ มา แล้ว ก็ ฉัน ข้าว ต้ม มัน จะ เป็น เรื่อง ที่ เกี่ยว ข้อง กัน กับ การ ไม่ ฉัน เนื้อ สัตว์ สืบ มา จน ปัจจุบัน ของ คน บ้าน ห้วย ต้ม >> ย้อน กลับ ไป ใน ปี 2489 หรือ เมื่อ ราว 80 ปี ที่ แล้ว จาก วัด ร้าง ที่ ชำรุด ทรุด โทรม กลาง ป่า วัด พระ พุทธบาท ห้วย ต้ม ได้ รับ การ บูรณ ปฏิสังข ให้ กลาย เป็น วัด ที่ เจริญ ขึ้น ตาม ลำดับ ทั้ง หมด เกิด ขึ้น ภาย ใต้ การ นำ ของ ตน บุญ รูป ที่ 3 มี ถิ่น กำเนิด ที่ ตำบล บ้าน ก้อ อำเภอ ลี้ นั่น

00:25:09 คือ ครู บา เจ้า ชัยวงศา พัฒนา >> ครู บา ชยวงศา พัฒนา เป็น ศิยานุสิท คน สำคัญ เรียก ได้ ว่า เป็น มือ ซ้าย ของ ครู บา เจ้า ศรีวิชัย ครู บา ชยวงศา พัฒนา เนี่ย จะ มี เชื้อ สาย กะเหรี่ยง หรือ ถ้า จะ เรียก ศัพท์ ล้าน นา เ เรียก เรียก เรียก ยาง ก็ ไม่ ได้ เป็น คำ หยาบ นะ คะ จะ เรียก ตุ เจ้า ยาง ตุ เจ้า ยาง >> ใน ช่วง บุก เบิก ชุม ชน ราย รอบ หมู่ บ้าน วัด พระ พุทธบาต ห้วย ต้ม ยัง ไม่ มี สภาพ เป็น หมู่ บ้าน เหมือน ใน ปัจจุบัน กระทั่ง ปี 2513 ถึง 2514 ชาว ปากกากายยอ จาก ตำบล แม่ ตื่น ใต้ อำเภอ แม่รมาศ จังหวัด ตาก จำนวน 13 ครอบครัว ราว 65

00:25:54 คน ได้ อพยพ เข้า มา ตั้ง ถิ่น ฐาน โดย รอบ บริเวณ วัด เพราะ ตั้ง ใจ อยาก จะ อยู่ ใกล้ ชิด กับ ครู บา เจ้า ชัยวงศา พัฒนา เพื่อ เป็น โยม อุปัฏฐาก และ ถือ ศีล ปฏิบัติ ธรรม ต่อ มา ได้ มี ชาว ปกากยอ จาก ที่ ต่าง ๆ พา กัน หลั่ง ไหล เข้า มา ตั้ง ถิ่น ฐาน ที่ นี่ มาก ขึ้น จน กลาย เป็น ชุม ชน ขนาด ใหญ่ กว่า หมื่น คน ใน ปัจจุบัน นับ เป็น การ เปลี่ยน แปลง วิถี ชีวิต จาก ดอย สูง สู่ พื้น ราบ เพื่อ ถวาย ตัว เป็น ข้า พระ ธาตุ วัด พระ พุทธบาท ห้วย ต้ม ของ พี่ น้อง ชาว ปกากย [เพลง] ชุม ชน ชาว ปากกาอ ขนาด ใหญ่ รอบ วัด พระ พุทธบาท

00:26:45 ห้วย ต้ม ยัง คง ยึด ถือ วิถี ชีวิต เรียบ ง่าย อัน เป็น เอกลักษณ์ ของ ตน อย่าง เหนียว แน่น โดย เฉพาะ ความ ศรัทธา ที่ มี ต่อ พระ พุทธศาสนา ที่ ยัง คง สืบ ทอด ความ เชื่อ เชื่อ และ การ ปฏิบัติ ด้วย การ เป็น ชุม ชน มังสวิรัตน์ ตาม แนว ทาง คำ สอน ของ ครู บา เจ้า ชัยวงศา พัฒนา อย่าง ไม่ เคย เสื่อม คลาย >> ที นี้ ความ สำคัญ ของ ครู บาชยวงศา พัฒนา เนี่ย ก็ คือ ท่าน จะ สอน ศีล 5 แล้ว ก็ ให้ ชาว กะเหรี่ยง เนี่ย ค่ะ เลิก ฆ่า สัตว์ ตัด ชีวิต หมู่ บ้าน ห้วย ต้ม เนี่ย นะ คะ อยู่ ใน ตำบล นาซราย เป็น หมู่ บ้าน ที่ ห้าม เอา เนื้อ สัตว์

00:27:27 เข้า มา ไม่ ดื่ม สุรา ภาย ใน วิหาร น้อย ของ วัด พระ พุทธบาท ห้วย ต้ม ยัง มี สิ่ง ที่ ครู บาชัยวงศา พัฒนา ได้ ถ่าย ทอด เรื่อง ราว จาก นิทาน พื้น บ้าน ให้ กลาย เป็น ปริศนา ธรรม ที่ มุ่ง สอน ใน เรื่อง พรหมวิหาร 4 เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา และ ศีล 5 ผ่าน สัตว์ ที่ แปลง กาย โดย พระ อินทร์ ที่ เรียก ว่า 4 หู 5 ตา >> มัน เริ่ม มา จาก เป็น นิทาน พื้น บ้าน เล่า ว่า มี ชาย ทุคตะ คน จน เข็น ใจ อ่ะ ค่ะ ไม่ มี ใคร คบ จน กระทั่ง พระ อินทร์ ก็ รู้ สึก ว่า เหมือน ผู้ ชาย คน นี้ น่ะ เดี๋ จะ ลอง ใจ ดู ซิ ว่า ถ้า จน แต่ จะ มี น้ำ ใจ ดี งาม มย ก็ เลย แปลง ตัว มา เป็น แมง

00:28:18 คล้าย ๆ ตั๊กแตน น่ะ มา เที่ยว กิน ทำลาย พืช พันธุ์ ธัญาหาร ของ ชาว บ้าน คน ก็ ถ้า จะ เทียบ ปัจจุบัน คือ เหมือน เอา DDT ไล่ ฉีด นะ คะ ไล่ ฆ่า ยก เว้น ทุกคตะ คน จน เข็น ใจ คน นี้ คน ก็ เลย เหมือน กับ ว่า เป็น การ พิสูจน์ ว่า ต่อ ให้ เรา จน แต่ เรา ก็ ยัง มี เมตตา มี น้ำ ใจ แมง ตัว นี้ เมื่อ ให้ อะไร เข้า ไป ใน ปาก เนี่ย นะ คะ ถ่าย ออก มา ก็ เป็น ถ่าน แต่ พอ เป็น ถ่าน เนี่ย อยู่ ไป อยู่ มา มัน กลาย เป็น ทอง คำ เหมือน นิทาน ที่ มา สอน ให้ รู้ ว่า คน เรา จะ ยาก จน เข็น ใจ ยาก ดี มี จน อย่าง ไร ก็ แล้ว แต่ แต่ ขอ ให้ เรา ไม่ ฆ่า

00:29:01 สัตว์ ตัด ชีวิต ก็ จะ ไป ตรง กับ คอนเซปต ของ ครู บา ชวงศา พัฒนา ซึ่ง เน้น มาก เรื่อง ศีล 5 จน กลาย เป็น ต้อง บอก หนึ่ง ใน ิเนเจอร์ ของ วัด พระ บาท ห้วย ต้ม เวลา ใคร มา มัก จะ ถือ ถุง ถ่าน เอา มา ถวาย ข้อ สำคัญ คือ พบ แค่ ลี มั่น โ้ง โซน ที่ เป็น นับ ถือ ครู บา อย่าง เข้ม ข้น และ เป็น ชาว กะเหรี่ยง >> วิหาร พระ เมือง แก้ว ภาย ใน วัด พระ พุทธบาท ห้วย ต้ม ที่ นี่ เป็น สถาน ที่ เก็บ โรง แก้ว บรรจุ สรีระ ร่าง ของ ครู บาชัยวงศา พัฒนา หลัง มรณภาพ เมื่อ ปี 2543 ทุก ๆ วัน ที่ 17 พฤษภาคม ซึ่ง เป็น วัน คล้าย วัน ละ สังขาร ของ ครู บาชัยวงศา พัฒนา ชุม ชน พระ

00:29:49 บาท ห้วย ต้ม พร้อม ด้วย สาธุ ชน นับ หมื่น คน จาก ทุก สารทิศ จะ มา รวม ตัว กัน ที่ นี่ เพื่อ ร่วม พิธี อัน ยิ่ง ใหญ่ นั่น คือ การ ทำ บุญ เปลี่ยน ผ้า ครอง สรีระ ของ ครู บาชัยวงศา พัฒนา เป็น ประจำ ทุก ๆ ปี >> เอ่อ ท่าน ไม่ ไม่ ได้ ให้ เผา แต่ ว่า ให้ ร่าง เนี่ย นะ คะ อยู่ แบบ ค่อย ๆ เน่า เปื่อย ไป แต่ ก่อน ที่ จะ เน่า เปื่อย จะ ต้อง มี การ กรอก น้ำ ผึ้ง เพื่อ คล้าย ๆ เทคนิค โบราณ ของ มัมมี่ อ่ะ ค่ะ ให้ รักษา ศพ เพื่อ ที่ จะ ให้ อยู่ เหมือน กับ ว่า ท่าน ยัง คง ดู แล พี่ น้อง ชาว กะเรียง พี่ น้อง ชาว ลี้ และ สาธุ ชน ทั่ว ไป ที่ มา กราบ ไหว้

00:30:35 [เพลง] ห่าง จาก วัด พระ พุทธบาท ห้วย ต้ม มา ราว 1 กม. นี่ คือ ที่ ตั้ง ของ พระ เจดีย์ ขนาด ใหญ่ สี ทอง งาม อาร่าม สูง ประมาณ 70 เมต มี เจดีย์ เล็ก ราย ล้อม อีก 48 องค์ บัว ยอด ฉัตร ของ องค์ เจดีย์ ประธาน เป็น ทอง คำ บริสุทธิ์ หนัก ถึง 25 กกั >> พระ มหาธาตุ เจดีย์ ศรีเวียงชัย หรือ ที่ ชาว บ้าน เรียก ว่า พระ มหาธาตุชเวดากอง แห่ง ล้านนา ถือ เป็น ผล งาน ชิ้น สุด ท้าย ของ ครู บาชัยวงศา พัฒนา ที่ เกิด ด้วย แรง ศรัทธา สนับสนุน ครู บา ชยวงศา พัฒนา เอง ไม่ ได้ จำลอง แค่ แค่ เป็น ซิมโบล ให้ ดู แบบ ฐาน กว้าง ๆ บาน ๆ เหมือน

00:31:26 กับ ศิลปะ มอญ พม่า ไม่ ใช่ นะ คะ แต่ ท่าน ได้ เดิน ทาง ไป ใน ประเทศ พม่า ไป ติด ต่อ ขอ พระ บรมสารีริกธาตุ 5 พระ องค์ จาก ชวดอง ซึ่ง ไม่ ใช่ เรื่อง ง่าย แต่ ทาง พม่า ได้ เห็น เจต จำนง และ ได้ นับ พิธี การ ถวาย ให้ แด่ สมเด็จ พระ เทพ พระ กณิษฐาธิราช เ นะ คะ ณ ท้อง สนามหลวง เป็น กิจลักษณะ เพราะ ฉะนั้น การ กราบ พระ มหาธาตุ เจดีย์ ศรีเวียงชัย จึง เหมือน ได้ กราบ พระ ธาตุ ชเวด จำลอง จริง ๆ >> แม้ พระ มหาธาตุ เจดีย์ ศรีเวียงชัย จะ เริ่ม สร้าง ใน ปี พุทธศักราช 2538 แต่ ก่อน ที่ พระ เจดีย จะ ก่อ สร้าง แล้ว เสร็จ พัฒนา ละ สังขาร เสีย ก่อน ใน ปี พ.ศ.

00:32:20 แม้ จะ สิ้น เสรุิ ต่าง แรง ร่วม ใจ กัน ก่อ สร้าง พระ เจดีย ต่อ ไป จน แล้ว เสร็จ ใน ปี 2549 รวม ระยะ เวลา ใน การ ก่อ สร้าง ทั้ง สิ้น 9 ปี ทั้ง หมด เกิด จาก ความ ตั้ง ใจ ของ พี่ น้อง ชาว ปกากยอ ที่ ต้องการ จะ ทำนุ บำรุง พระ พุทธศาสนา ให้ ยั่ง ยืน ใน ดิน แดน ล้านนา สืบ [เพลง] สิ่ง นึง ซึ่ง พลาด ไม่ ได้ คือ ท่าน จะ ต้อง มา ด้าน ทิศ เหนือ นะ คะ ณ บริเวณ นี้ ครู บา เชวงศา พัฒนา น่ะ ค่ะ ได้ มา นั่ง ปฏิบัติ ธรรม แล้ว ก็ ได้ พบ เรื่อง ราว ของ พระ พุทธเจ้า ใน อดีตชาติ ว่า ครั้ง นึง เคย เสวย พระ ชาติ เป็น ลูก โค ซึ่ง มี แม่ เรา เรียก ว่า เป็น วัว 2 แม่ ลูก

00:33:18 >> สิ่ง ที่ ครู บาชัยวงศา พัฒนา ได้ ถ่าย ทอด นี้ คือ ตำนาน เรื่อง พระ โค อุสุภราช เล่า ถึง เรื่อง ราว ของ พระ โคม มารดา ได้ ให้ กำเนิด พระ โค โพธิสัตว์ ที่ ดอย อุสุภราช หรือ บริเวณ วัด พระ ธาตุ 5 ดวง ใน เวียงลี้ ก่อน ที่ จะ ออก ท่อง เที่ยว หา กิน ไป ยัง ถิ่น อัน อุดม สมบูรณ์ จน แก่ เฒ่า และ ปลง ชีวิต สังขาร ลง ที่ หนอง วัว เฒ่า ซึ่ง ก็ คือ บริเวณ ที่ ตั้ง ของ พระ มห หา เจดียช ใน ปัจจุบัน ตำนาน นี้ ยิ่ง ขับ ส่ง ให้ ลี้ คือ ดิน แดน อัน ศักดิ์สิทธิ์ ที่ มี ความ เกี่ยว ข้อง กับ พระ พุทธศาสนา >> เรื่อง โคสุภราช

00:33:56 ไม่ ใช่ ตำนาน ที่ แพร่ หลาย ทั่ว ล้าน นา นะ คะ พบ เฉพาะ ใน ชุม ชน อำเภอ ลี้ กับ เถิน เท่า [เพลง] เวียงลี้ ดิน แดน ที่ เต็ม ไป ด้วย ความ น่า พิศวง์ ลี้ มี เรื่อง ราว ที่ เป็น ตำนาน ผ่าน เรื่อง เล่า ที่ ถูก ตี ฆ่า ให้ เป็น เพียง แค่ มุขาถะ แต่ ลี้ ก็ ยัง มี ข้อ เท็จ จริง ทาง ประวัติศาสตร์ ที่ สามารถ สืบ ค้น ได้ ไม่ ว่า จะ อย่าง ไร ทั้ง หมด ล้วน แล้ว คือ การ สนทนา กับ อดีต ที่ ถูก เล่า ขาน และ บันทึก ไว้ สืบ เนื่อง มา จน ถึง ปัจจุบัน นี่ เอง อาจ เป็น สิ่ง ที่ ทำ ให้ ลี้ ยัง คง เป็น เมือง ที่ มี ลม หาย ใจ อยู่ เสมอ กระทั่ง พัฒนา

00:34:51 สู่ บท บาท ใหม่ ใน การ เป็น พื้น ที่ ของ ผู้ นำ ทาง จิต วิญญาณ ให้ แก่ ชาว ล้าน นา อย่าง เข้ม แข็ง ใน ฐานะ ศูนย์ กลาง พระ พุทธศาสนา ที่ เจริญ รุ่ง รุ่ง เรือง ที่ สุด อีก แห่ง ใน ภาค เหนือ จวบ จน กระทั่ง ปัจจุบัน [เพลง] [เพลง]