หลัง ชีวิต ที่ รุ่งโรจน จน ถึง ขีด สุด ใน ฐานะ ราชทูต และ การ ได้ รับ พระ มหากรุณาธิคุณ โปรดเกล้า โปรด กระหม่อม สถาปนา พระ อิสริยยศ จาก หม่อม เจ้า ขึ้น เป็น พระ องค์ เจ้า แต่ เมื่อ ต้อง กลับ สู่ สยาม ประเทศ ไทย พระ องค์ เจ้า ปริสา ก็ พบ ว่า ตัว เอง ไม่ มี บ้าน อาศัย พระ องค์ ต้อง ทรง อาศัย อยู่ ที่ โรง ทหาร หน้าค ส่วน ภรรยา ต้อง ไป อาศัย กับ คุณ หญิง ไล ภรรยา เจ้า พระยา สุรศักดิ์ มนตรี ที่ บ้าน ศาลาแดง เมื่อ ครั้ง กลับ ถึง กรุงเทพฯ เป็น ช่วง เวลา ที่ หม่อม น้อย มารดา ของ พระ องค์ กำลัง ป่วย หนัก ด้วย อหิวาตกโรค พระ องค์ จึง
ทรง ยืม แพ จาก สมเด็จ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า กรม พระ จักรพรรดิ ดิพงษ์ มา จอด อาศัย อยู่ ที่ หน้า บ้าน มารดา ที่ ท่า ช้าง เพื่อ ช่วย รักษา พยาบาล แต่ เพียง 15 วัน หลัง กลับ ถึง กรุงเทพฯ หม่อม น้อย มารดา ของ พระ องค์ เจ้า ปริสา ก็ เสีย ชีวิต ลง ซึ่ง พระ องค์ ยัง ทรง อาศัย อยู่ ใน แพ นั้น เรื่อย [เพลง] มา เมื่อ กลับ สู่ สยาม จาก ราชทูต พระ องค์ เจ้า ปริสา ได้ รับ ตำแหน่ง ใหม่ ให้ เป็น อธิบดี กรม ไปรษณีย โท เลข ด้วย การ สนับสนุน ของ สมเด็จ พระ เจ้า หนองยา เธอ เจ้า ฟ้า พานุ รังสี สว่างวงศ์ เสนาบดี กรม ไปรษณีย์ และ โทรเลข ใน ขณะ
นั้น เป็น เรื่อง ที่ หัวเราะ ไม่ ออก นั่น เพราะ พระ องค์ ต้อง ทรง นั่ง ทำ งาน ใน ตึก ที่ เคย เป็น บ้าน ของ พระ ปรีชา กลการ สำอาง อมาตยกุล ที่ ถูก หลวง ยึด ทรัพย์ หลัง ต้อง คดี ยัก์ ยอก เงิน จาก บ่อ ทอง ที่ กบิน บุริ พระ องค์ เจ้า ปริษา ทรง พัฒนา กิจการ ของ กรม ไปรษณีย์ โทรเลข ให้ เติบ โต ใน หลาย ด้าน เช่น จัด การ เดิน เรือ เมล์ ของ กรม ขึ้น เอง เพื่อ รับ ส่ง คน และ สินค้า จน มี กอง เรือ มาก ถึง 18 ลำ และ ยัง ทรง สร้าง เรือ ลำเลียง น้ำ ตื้น เพื่อ ให้ บริการ ใน คู คลอง ต่าง ๆ นอก จาก นี้ ยัง มี การ รับ ส่ง สินค้า ทาง ทะเล ใน หัว เมือง ต่าง ๆ
ตลอด ทั่ว ทั้ง อ่าว สยาม ใน เวลา นั้น นอก จาก หน้า ที่ อธิบดี กรม ไปรษณีย์ โทรเลข แล้ว พระ องค์ เจ้า ปริษา ยัง ทรง ได้ รับ การ แต่ง ตั้ง ให้ เป็น กรรมการ จัด ตั้ง โรง พยาบาล ศิริราช ร่วม กับ กรมหมื่น ดำรง ราชานุภาพ ต่อ มา ยัง ทรง ได้ รับ การ โปรดเกล้า โปรด กระหม่อม ให้ เป็น องคมนตรี ใน เวลา ต่อ มา ด้วย พระ มหากรุณาธิคุณ ที่ รัชกาล ที่ 5 ทรง มี ต่อ พระ องค์ เจ้า ปริส ทาง จึง มี พระ ราชดำริ ให้ ซ่อม แซม พระ ราชทาน ตึก ภูมิ นิเทศ ทหาร หน้า ที่ ท่า พระ สำหรับ เป็น ที่ ประทับ ของ พระ องค์ เจ้า ปริสา แทน การ ประทับ ใน เรือ แพ ดัง
ปรากฏ ความ ใน พระ ราชหัต เลขา ทรง สั่ง ราชการ ความ ว่า ด้วย ที่ ตึก ภูมิ นิเทศ ทหาร หน้า ซึ่ง แต่ ก่อน ให้ ทำ ขึ้น ให้ นาย เล็ก ศรี สรลักษณ์ อยู่ นั้น บัด นี้ นาย เล็ก ก็ เป็น โทษ ไม่ ได้ รับ ราชการ แล้ว ที่ นั้น การ ก็ ค้าง นิ่ง อยู่ มี แต่ ทรุด โทม ไป เห็น ว่า พระ องค์ เจ้า ปริสา ได้ ยก ย่อง ขึ้น ให้ เป็น พระ องค์ เจ้า แต่ ยัง ไม่ มี ที่ อยู่ ให้ สม ควร แก่ เกียรติยศ บัด นี้ จะ มอบ ที่ ตึก นั้น ให้ พระ องค์ เจ้า ปรดา แต่ การ ยัง ค้าง อยู่ บ้าง เล็ก น้อย ให้ หลวง นาย ศิษย์ ว่า กล่าว กับ ผู้ รับ เหมา ทำ การ แต่ เดิม ให้ ทำ การ
ซึ่ง ค้าง อยู่ นั้น ให้ แล้ว เสร็จ ตาม สัญญา เดิม แล้ว ให้ มอบ ที่ ตึก นั้น ให้ แก่ พระ องค์ เจ้า ปฤษฎาง เถิด การ ปรับ ปรุง ตึก ภูมิ นิเทศ ทหาร หน้า ที่ ได้ รับ พระ ราชทาน ยัง ไม่ ทัน แล้ว เสร็จ ก็ เกิด อุบัติเหตุ บาง อย่าง ขึ้น ใน ราว กลาง ปี พุทธศักราช 2430 ไม่ ทัน ถึง 2 เดือน ดี หลัง จาก ที่ พระ องค์ เจ้า ปริสา ทรง ได้ รับ พระ มหากรุณาธิคุณ ใน ด้าน ต่าง ๆ นั่น คือ รัชกาล ที่ 5 โปรด ให้ เรียก บ้าน ที่ พระ ราชทาน กลับ คืน คำ ว่า อุบัติเหตุ ที่ ระบุ ไว้ ใน อัตชีวประวัติ ของ พระ องค์ ไม่ ได้ ให้ ความ กระจาง ว่า มี สาเหตุ มา จาก เรื่อง ใด กัน แน่ แต่
อุบัติเหตุ ที่ ว่า นั้น ดู เหมือน จะ ทำลาย ความ ก้าว หน้า ใน หน้า ที่ การ งาน ของ พระ องค์ ลง ด้วย ดัง เช่น เมื่อ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ กรมมหลวง เทววงศ์ วโรปการ ทรง มี พระ ดำริ จะ จัด ตั้ง กรม โยธาธิการ ขึ้น เพื่อ รวบ รวม โครงง การ ที่ เกี่ยว กับ การ โยธา ทั้ง การ สำรวจ แม่ น้ำ ลำ คลอง และ การ ไปรษณีย์ โทรเลข ให้ มา อยู่ หน่วย งาน เดียว กัน จึง ทรง มอบ หมาย ให้ พระ องค์ เจ้า ปรดา ใน ฐานะ ผู้ ที่ มี ความ รู้ ด้าน นี้ ดี ที่ สุด ร่าง ระเบียบ แนว ทาง ต่าง ๆ นำ ขึ้น ทูลเกล้า รัชกาล ที่ 5 เพื่อ ขอ พระ [เพลง] บรมราชานุญาต พระ องค์ เจ้า ปริสา ใช้ เงิน ส่วน
ตัว สั่ง หนังสือ หลาย สิบ เล่ม และ ราย งาน ต่าง ๆ จาก brit อินเดีย จน สามารถ ร่าง ระเบียบ แล้ว เสร็จ ด้วย การ ช่วย เหลือ ของ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ พระ องค์ เจ้า สวัสดี โสภณ ที่ คุ้น เคย กัน มา ตั้ง แต่ สมัย ทรง ศึกษา ที่ อังกฤษ ด้วย ความ หวัง ว่า พระ องค์ เจ้า ปฤษฎาง จะ ได้ บัญชา การ กรม แห่ง ใหม่ นี้ หาก ไม่ เกิด อุบัติเหตุ ขึ้น เสีย ก่อน ดัง บันทึก ใน อัตชีวประวัติ ความ ว่า พระ เจ้า น้อง ยา เธอ พระ องค์ เจ้า สวัสด โสภณ ก็ ทรง พระ เป็น ธุระ แทน ทรง สามารถ สั่ง ให้ กรม ตรวจ แม่ น้ำ ลำ คลอง มา ขึ้น กับ กรม ไปรษณีย์ โทล
เลข เสีย ที เดียว เพราะ ทรง เข้า พระทัย ว่า จะ รวม กรม นั้น มา ขึ้น อยู่ ใน กรม ใหม่ และ ข้าพเจ้า จะ เป็น ผู้ บัญชา การ โดย เยี่ยม ใน ความ รู้ การ โยธา หา ตัว ที่ ควร เทียบ ใน เวลา นั้น ไม่ ได้ ด้วย ใน เวลา จัด การ อยู่ นั้น บังเอิญ ไป ประจวบ กับ เวลา เกิด อุบัติเหตุ ขึ้น กิจการ อัน นั้น จึง ผ่าน ข้าพเจ้า ไป ตก อยู่ แก่ ผู้ อื่น พระระ บาท สมเด็จ พระ จุลจอมเกล้า เจ้า อยู่ หัว ทรง พระ กรุณา โปรดเกล้า โปรด กระหม่อม ให้ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ กรมขุน นริสรา นุวัติ เป็น เสนาบดี กรม โยธาธิการ ส่วน พระ องค์ เจ้า ปรดา ถูก วาง ให้ รับ หน้า ที่ เป็น ปลัด ทูล ฉลอง
หาก แต่ พระ องค์ ทรง ปฏิเสธ ตำแหน่ง นี้ และ ขอ เป็น อธิบดี กรม ไปรษณีย์ โทรเลข ต่อ ไป ตาม [เพลง] เดิม อุบัติเหตุ ที่ พระ องค์ เจ้า ปริษา มิ ได้ กล่าว ถึง สาเหตุ นี้ คง เป็น แรง กด ดัน มหาศาล ดั่ง ที่ ทรง ระบุ ว่า ได้ รับ ผล ร้าย แรง จน ถึง ถูก สาป ประณาม อย่าง ร้าย แรง และ ถึง โปรดเกล้า ให้ เรียก บ้าน ที่ พระ ราชทาน คืน นอก จาก นี้ ยัง ถูก ตัด เงิน พิเศษ ที่ เคย ได้ รับ เดือน ละ 2 ช่าง ลง ด้วย เป็น สาเหตุ ให้ พระ องค์ ทรง คิด ปลง พระ ชนม์ ตัว เอง ตาม ที่ ทรง บันทึก ไว้ ใน อัตชีวประวัติ ว่า เวลา นั้น ข้าพเจ้า มี ความ โทมนัส เสีย ใจ
เท่า กับ ที่ ตาย จาก โลก ราชการ เสีย แล้ว จึง ได้ ซื้อ เปิน โก ลา ภรรยา และ ฝาก ศพ แก่ ปลัด กรม แสง ใน เสด็จ บิดา ผู้ เป็น พระ ยาติ ที่ ไว้ วาง ใจ ใน ความ สัต์ ซื่อ ภรรยา กลับ เอา ความ ไป ทูล พี่ ผู้ หญิง พี่ ผู้ หญิง มา ร้อง ไห้ อ้อน วอน ขอ ให้ เลิก คิด ตัด อายุทธ ซึ่ง เป็น การ ผิด ทำ เสีย คิด การ ไม่ สำเร็จ เงียบ ได้ จึง ได้ เอา ปืน ทิ้ง น้ำ เสีย มี เอกสาร ร่วม สมัย ที่ น่า จะ อธิบาย ถึง อุบัติเหตุ คราว นั้น ได้ ชัด เจน มาก ขึ้น นั่น คือ พระ ราชหัตถเลขา ที่ รัชกาล ที่ 5 พระ ราชทาน แด่ พระ องค์ เจ้า ปริสา ลง วัน ที่ 26
พฤษภาคม พุทธศักราช 2430 มี เนื้อ หา ทรง ตำหนิ พระ องค์ เจ้า ปรดา อย่าง รุนแรง กรณี ที่ พระ องค์ เจ้า ปริสา เป็น หนี้ พระ อัครชา เธอ หม่อม เจ้า สาย แล้ว ทรง พยายาม สร้าง บุญ คุณ ตอบ แทน ด้วย กล อุบาย ทูล ให้ พระ อัครชา เธอ หม่อม เจ้า สาย ทรง นำ ความ กราบ บังคม ทูล เ เ ให้ รัชกาล ที่ 5 โปรดเกล้า โปรด กระหม่อม ให้ หม่อม เจ้า ปาน พระ เชษฐา ของ พระ อัคร ชายา เธอ ซึ่ง ขณะ นั้น ทำ งาน อยู่ กับ พระ องค์ เจ้า สวัสดิโสภณ ให้ ได้ เข้า รับ ราชการ ใน กรม โยธาธิการ หรือ ปิว เพื่อ เป็น การ สงเคราะห์ เจ้า ปาน แทน ดอก เบี้ย โดย มี ส่วน
หนึ่ง ของ เนื้อ หา ดัง นี้ พระ ที่ นั่ง จักรี มหาปราสาท วัน พุธ ขึ้น 5 ค่ำ เดือน 3 ปี กุล นพศก ศักราช 1249 ถึง พระ องค์ เจ้า ปฤษฎา ด้วย เธอ จดหมาย ของ เงิน เดือน ซึ่ง ได้ มา แต่ เดิม เดือน ละ 2 ช่าง ที่ เจ้า พนักงาน จะ งด เสีย นั้น ได้ ทราบ แล้ว ซึ่ง เธอ ว่า เงิน ราย นี้ ฉัน ได้ ให้ เป็น ทาน เพื่อ จะ ให้ เป็น คำ ยก ยอง และ ให้ สงสาร นั้น ฉัน ไม่ ได้ ตั้ง ใจ จะ ให้ เป็น ทาน เช่น ที่ ว่า นั้น เลย ได้ ให้ เพราะ มี ความ รัก แล สงสาร ว่า ได้ คุ้น เคย เล่น มา ด้วย กัน แต่ ก่อน อย่าง หนึ่ง เพราะ หมาย ว่า จะ ได้ ใช้ การ งาน อย่าง หนึ่ง เท่า นั้น ก็
เป็น ความ จริง อยู่ ว่า เงิน ราย นี้ ถ้า ฉัน คิด จะ ให้ เธอ ต่อ ไป อีก ก็ ให้ ได้ แต่ บัด นี้ ไม่ คิด ว่า จะ ให้ เพราะ เหตุ การณ์ ที่ มี ซึ่ง จะ วาด ต่อ ไป ข้าง ล่าง นี้ คือ เรื่อง เจ้า ปาน ที่ ทำ การ ใน Public work นั้น ความ จริง ตาม ที่ ได้ มา เฉพาะ หน้า ชั้น ทั้ง สิ้น และ ความ คิด ชั้น ประการ ใด นั้น เป็น ดัง นี้ เดิม เจ้า สาย บอก ว่า เจ้า ปาน ว่า เธอ ชอบ ว่า จะ ไป อยู่ เปล่า ๆ ทำไม มา ทำ การ ด้วย กัน เถิด แต่ ครั้น จะ กราบ ทูล เอง ก็ เกรง องค์ พระ สวัสดิโสภณ จะ เป็น เกิน ท่าน ไป ให้ รับ สั่ง ออก มา แต่ ข้าง ใน เถิด ดัง นี้ ฉัน เข้า ใจ เอา เอง ว่า
การ ที่ เธอ ชวน เจ้า ปาน นี้ เห็น จะ จริง เพราะ ตัว เจ้า ปาน ก็ เป็น คน ทำ การ งาน ได้ อยู่ บ้าง และ เธอ จะ มี ความ ปรารถนา อีก อย่าง หนึ่ง ที่ จะ เอา ดี ต่อ เจ้า สาย เพราะ จำ นำ ของ ไม่ ได้ เอา ของ ไว้ ให้ เงิน ไป แล้ว ไม่ คิด เอา ดอก เบี้ย จะ สงเคราะห์ เจ้า เจ้า ปาน แทน ดอก เบี้ย ด้วย แต่ เพราะ เธอ เคย เห็น ตัว อย่าง ที่ กรมมหลวง เอา เจ้า เพิ่ม ไป ใช้ สวัสดี โสภณ เคย ติเตียน ว่า ทำ ความ ผิด หัว เสีย ต่าง ๆ ถ้า เธอ จะ พูด เอง ก็ จะ เป็น คน เสีย คน ไป อีก คน หนึ่ง จึง ให้ คำ สั่ง ไป เสีย แต่ ข้าง ใน เธอ จะ ได้ พูด ได้ ว่า ไม่ อยาก คบ
ค้า แต่ เป็น การ จำเป็น เพราะ ขัด รับ สั่ง ไม่ ได้ แต่ เจ้า ปาน ไม่ ได้ บอก ว่า จะ ทำ การ อะไร ถาม ก็ ไม่ ดี ความ แล ไม่ ได้ ได้ สั่ง ให้ ไป สอบ ถาม อีก เข้า ใจ ว่า เธอ ทำ การ อยู่ แต่ โทรเลข แล ไปรษณีย์ จึง เดา ไป ว่า จะ เป็น โทร เลข หรือ ไปรษณีย์ อะไร โดย ไม่ ได้ ระวัง จะ ให้ เป็น การ แม่น ยำ เพราะ ยัง ไม่ ได้ รู้ ได้ เห็น ใน เรื่อง ความ คิด ปับ B เวิร์ค นั้น เลย ยัง มี การ ที่ ปรากฏ ชัด คือ หนังสือ ที่ เธอ มี ไป ถึง สวัสดิโสภณ ภาย หลัง หนังสือ ที่ มี ไป มา กับ ฉัน เธอ ได้ พูด ตรง กัน ข้าม กับ หนังสือ ที่ มี ถึง
ฉัน ว่า เธอ ได้ คุ้น เคย ชอบ พอ กับ เจ้า ปาน มา มาก ส่วน หนังสือ ที่ มี ไป ถึง สวัสดี โสภณ เธอ ว่า เธอ ไม่ ได้ คุ้น เคย ชอบ พอ กับ เจ้า ปาน เลย เจ้า ปาน ไป หา เธอ ขอ ทำ การ ใน กรม โทรเลข แล ไปรษณีย์ เธอ อ้าง หนังสือ ฉัน เป็น พยาน เธอ ไม่ เห็น ว่า เจ้า ปาน จะ ทำ อะไร ใน กรม โรเ เลข แล ไปรษณีย์ ได้ เธอ จึง ตอบ ฉัน มา ตาม จริง ว่า เธอ เห็น ทำ การ อะไร ใน กรม โทรเลข แล ไปรษณีย์ ไม่ ได้ แต่ เธอ สงสัย ว่า ฉัน แต่ง ให้ เจ้า ปาน ไป หา เธอ จึง ได้ ยอม รับ จะ ให้ ทำ การ ใน ปิว ความ ที่ เธอ พูด ใน หนังสือ ฉบับ หนึ่ง ว่า
ชอบ กับ เจ้า ปาน ฉบับ หนึ่ง ว่า ไม่ เคย ชอบ กัน นี้ คง จะ เป็น คำ เท็จ ข้าง หนึ่ง แต่ จะ เท็จ ข้าง ไหน ไม่ ทราบ ถ้า เท็จ ข้าง หนังสือ ถึง ฉัน แล้ว ก็ เป็น บาป มาก ขึ้น เพราะ โทษ โกหก พระ เจ้า อยู่ หัว มี อยู่ ใน กฎ หมาย อีก โสด หนึ่ง ใน ข้อ ท้าย ที่ เธอ สงสัย ว่า ฉัน แต่ง ให้ เจ้า ปาน ไป นั้น การ ที่ ฉัน จะ ต้อง ต้อง ทำ เช่น นั้น เป็น การ เลว ทราม น่า อาย ยิ่ง นัก ถ้า ฉัน จะ สงเคราะห์ เจ้า ปาน แล้ว พระ บิดา เธอ กับ พระ บิดา เจ้า ปาน วาสนา ผิด กัน อย่าง ไร นัก หนา เพียง แต่ กรม ขุน กับ กรม หมื่น มารดา เธอ เป็น
ราชนิกูล ของ เจ้า ปาน ไม่ ได้ เป็น แต่ มัน ก็ หม่อม ชั้น เดียว กัน จะ ตั้ง ให้ เป็น พระ องค์ เจ้า เหมือน ตัว เธอ หรือ จะ ให้ เงิน เดือน เดือน ละ 2 ช่าง เช่น เธอ จะ ไม่ ได้ ที เดียว หรือ คน ที่ บ้า ๆ ฟุ้ง หัวเราะ ฉัน ไม่ กลัว นัก ดอก คำ ที่ พูด นี้ เป็น พยาน ให้ เห็น ว่า เธอ มี ความ คิด เห็น อยู่ เสมอ ว่า ฉัน เป็น คน ชั่ว ช้า ทุก ประการ ดัง นี้ เพราะ ฉะนั้น การ ที่ ฉัน จะ ยอม ให้ เงิน เดือน เก่า ซึ่ง ฉัน ให้ ด้วย ความ รัก ความ คุ้น เคย กัน นั้น อย่าง ไร ได้ ด้วย เห็น กัน ไม่ เป็น ผู้ เป็น คน อย่าง นี้ จะ รัก อะไร กัน ลง
คอ ส่วน ราชการ ที่ ฉัน อ้าง ว่า หมาย จะ ได้ ใช้ อีก อย่าง หนึ่ง นั้น บัด นี้ เธอ ก็ ได้ รับ การ ใน ตำแหน่ง ได้ ถึง ปี ละ 50 ช่าง ก็ เป็น สิ้น เขต แล้ว ยัง อยู่ แต่ จะ ให้ เพราะ รัก กัน เมื่อ ความ รัก กัน มี ไม่ ได้ แล้ว ฉัน ก็ ไม่ ให้ ได้ สั่ง ให้ คลัง งด เสีย แล้ว สยามมิน ประวัติศาสตร์ ที่ แตก ต่าง วัฒนธรรม อัน น่า ทึ่ง วิถี ชีวิต ของ ผู้ คน อัน หลาก หลาย ตลอด 3 ปี ของ การ เดิน ทาง วัน นี้ สารคดี จำนวน 55 ตอน ความ ยาว เกือบ 24 ชมง ถูก รวบ รวม ไว้ แล้ว เพื่อ การ รับ ชม อย่าง ต่อ เนื่อง ใน ชื่อ สารคดี ชุด อัศจรรย์ ใน ต่าง
แดน ทั้ง หมด ถูก บรรจุ ใน รูป แบบ แช Drive พร้อม กล่อง ไม้ สี วอนั สวย งาม ใน ราคา 999 บาท รวม ค่า จัด ส่ง สน ใจ สั่ง ซื้อ ผ่าน ทาง ช่อง ทาง LINE official ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา shopee ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา Facebook เพจ ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา หรือ โทร 095 507 2462 ร่วม สนับสนุน ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา ใน การ ผลิต สารคดี เพื่อ การ เรียน รู้ อดีต เข้า ใจ ปัจจุบัน และ สร้าง อนาคต แห่ง ปัญญา ไป ด้วย กัน พระ องค์ เจ้า ปฤษฎาง ยัง ทรง มี ความ หวัง ที่ จะ ได้ รับ พระ มหากรุณาธิคุณ เหมือน ดัง แต่ ก่อน และ โอกาส ก็ ได้ มา ถึง ใน ราว กลาง ปี 2430
เมื่อ กลุ่ม ห้อ ได้ บุก โจม ตี หลวง พระ บาง รัชกาล ที่ 5 โปรด กล้า โปรด กระหม่อม ให้ มื่น วัย วรนาถ ซึ่ง ต่อ มา คือ เจ้าพระยา สุรศักดิ์ มนตรี ยก ทัพ ขึ้น ไป ปราบ จน สำเร็จ ใน ฐานะ สหาย รัก ร่วม น้ำ สาบาน จะ หมื่น วัย วรนาถ กราบ บังคม ทูล ให้ ส่ง พระ องค์ เจ้า ปริสา ขึ้น ไป ช่วย ปฏิรูป ราชการ ที่ นั่น เพราะ ทรง มี ทั้ง ประสบการณ์ ด้าน การ ทูต และ การ รัง วัด เพื่อ ช่วย แก้ ไข ปัญหา ข้อ พิพาท เรื่อง ดิน แดน พระ องค์ เจ้า ปริสา ยัง ทรง กราบ บังคม ทูล ถวาย หนังสือ ความ ยาว 36 หน้า ขอ โอกาส จาก รัชกาล ที่ 5 ใน การ แก้ ตัว ตาม ข้อ กล่าว หา ที่ ว่า ไม่
สำนึก ใน พระ มหากรุณาธิคุณ แต่ ถึง ที่ สุด แล้ว ก็ ไม่ อาจ โน้ม น้าว ให้ รัชกาล ที่ 5 ส่ง พระ องค์ ไป ยัง หลวง พระ บาง ได้ แรง กด ดัน อีก เรื่อง ที่ พระ องค์ เจ้า ปริสา ต้อง ทรง เผชิญ นั่น คือ ข่าว ลือ เกี่ยว กับ ความ สัมพันธ์ ฉัน ชู้ สาว กับ ศี พี่ ส ไภ หม่าย ของ จมื่น วัย วรนาถ ใน ระหว่าง ที่ ไป ราชการ ปราบ ฮอด ที่ หลวง พระ บาง ขณะ ที่ พระ องค์ เจ้า ปริสา ทรง ยืน ยัน ว่า เป็น ความ สัมพันธ์ เพียง แค่ สหาย เท่า นั้น อย่าง ไร ก็ ตาม เมื่อ ข่าว ลือ นี้ ถึง หู มืน วัย วรนาถ จาก สหาย รัก ร่วม น้ำ สาบาน กลับ กลาย มี ท่า ที ที่ มึน
ตึง เพียง ช่วง เวลา ไม่ กี่ ปี นับ ตั้ง แต่ พระ องค์ เจ้า ปฤษฎาง ถูก เรียก ตัว กลับ กรุงเทพฯ จาก ราชทูต ใหญ่ กลาย เป็น อธิบดี กรม ไปรษณีย์ โทรเลข และ ยัง ทรง ต้อง เผชิญ กับ เหตุ การณ์ ต่าง ๆ มาก มาย ทั้ง การ สูญ เสีย มารดา การ ไร้ บ้าน อยู่ อาศัย หนี้ สิน กรณี เจ้า ป่าน และ ข่าว ลือ เรื่อง สี แต่ ที่ ร้าย แรง ที่ สุด คือ การ ไม่ จง รัก ภักดี ต่อ องค์ พระ มหากษัตริย์ ทั้ง หมด เกิด ขึ้น พร้อม กับ มิตร สหาย ที่ เคย ร่วม ทุกข์ ร่วม สุข ค่อย ๆ ทยอย ทอด ทิ้ง ไป กระทั่ง นำ มา สู่ เหตุ การณ์ ตัด สิน ใจ ครั้ง สำคัญ อีก ครั้ง ที่
จะ เปลี่ยน พระ ชน ชีพ ของ พระ องค์ ให้ จม ดิ่ง ลึก ลง ไป ยิ่ง กว่า [เพลง] เดิม กลาง ปี พุทธศักราช 2433 สมเด็จ พระ เจ้า น้อง ยา เทย เจ้า ฟ้า พานุ รังสี สว่างวงศ์ ได้ รับ โปรดเกล้า โปรด กระหม่อม ให้ เสด็จ เยือน ประเทศ ญี่ปุ่น พระ องค์ เจ้า ปริสา ได้ รับ การ ชัก ชวน ให้ ร่วม เสด็จ ด้วย ใน ฐานะ ที่ ปรึกษา ราชการ เมื่อ เสร็จ สิ้น ภารกิจ ที่ ญี่ปุ่น ระหว่าง เดิน ทาง กลับ สมเด็จ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า พานุ รังสี สว่างวงศ์ เกิด ทรง ประชวน คณะ จึง ต้อง หยุด พัก ที่ ฮ่องกง จน กว่า พระ อาการ จะ ดี ขึ้น ที่ ฮ่องกง นี้ เอง ที่ พระ องค์ เจ้า ปรดา
ทรง ถวาย หนังสือ 2 ฉบับ แด่ สมเด็จ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า พานุ รังสี สว่างวง ฉบับ หนึ่ง เป็น หนังสือ กราบ ถวาย บังคม ลา และ อีก ฉบับ หนึ่ง เป็น หนังสือ ทูลเกล้า กราบ ถวาย บังคม ลา ออก จาก ราชการ แม้ จะ ได้ รับ การ ทัด ทาน แต่ ใน ที่ สุด เรือ ที่ กลับ สู่ กรุงเทพฯ ก็ ปราศจาก พระ องค์ เจ้า ปริษ ทางค์ ร่วม ขบวน ไป ด้วย ก่อน หน้า นี้ ใน ระหว่าง ที่ เยือน ญี่ปุ่น มี ข่าว มา จาก กรุงเทพฯ ว่า สี ได้ หนี ออก จาก สยาม ไป แล้ว พร้อม ทั้ง นำ ทรัพย์ สิน ของ ครอบครัว ไป ด้วย นี่ เอง อาจ จะ เป็น เหตุ ผล ส่วน หนึ่ง ใน การ ตัด สิน ใจ คราว นั้น นั่น เพราะ สิ่ง
ที่ น่า กังวล คือ ปฏิกิริยา จาก อดีต สหาย รัก ร่วม น้ำ สาบาน จมื่น วัย วรนาถ ซึ่ง ขณะ นั้น ได้ รับ การ โปรด กล้า โปรด กระหม่อม ให้ เป็น พระยา สุรศักดิ์ มนตรี แล้ว ดัง ที่ พระ องค์ เจ้า ปริสา ได้ ให้ เหตุ ผล ไว้ ใน หนังสือ ที่ ถวาย แด่ สมเด็จ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า พานุ รังสี สว่างวงศ์ ความ ว่า ที่ คณ ่า พระ พุทธเจ้า จะ มี ความ หวาด หวั่น เกรง ภัย อันตราย ต่าง ๆ เพราะ พระยา สุรศักดิ์ นั้น เสมอ งู พิษ ที่ ร้าย กาจ อย่าง ยิ่ง เสมอ คน ที่ เดิน ป่า รก ไม่ รู้ ว่า งู ร้าย จะ ซุ่ม ซ่อน คอย ทำ อันตราย อยู่ ที่ ไหน ได้ ถ้า พลาด
พลั้ง อย่าง ไร ไป แล้ว ก็ จะ พา กัน มา รุม ตุม เอา จน ตาย คา ที่ เป็น แน่ ข้า พระ พุทธเจ้า ยอม แพ้ ที เดียว ด้วย ยัง ไม่ เคย คิด ทำลาย ล้าง เพื่อน ฝูง ผู้ ใด เลย จน สัก ครั้ง หนึ่ง อย่า ว่า แต่ เพื่อน กัน เลย ถึง ศัตรู ก็ ยัง ไม่ เคย คิด ล้าง ผลาญ จึง ต้อง หนี ความ ตาย ความ ฉิบหาย [เพลง] หลัง ลา ออก จาก ราชการ และ ไม่ ยอม เสด็จ กลับ กรุงเทพฯ ใน หนังสือ อัตชีวประวัติ ของ พระ องค์ เจ้า ปริษา ไม่ ได้ กล่าว ถึง ช่วง ระยะ เวลา 5 ปี ต่อ จาก นั้น ซึ่ง พระ องค์ ทรง ตั้ง ใจ จะ นำ ไป รวม ไว้ ใน อัตชีวประวัติ เล่ม ที่ 2 แต่
ทว่า ไม่ เคย ถูก ตี พิมพ์ ออก มา อย่าง ไร ก็ ตาม ใน สารบัน เล่ม 2 ซึ่ง เป็น ส่วน แนบ ท้าย ของ เล่ม แรก ทำ ให้ เรา รู้ ว่า ช่วง 5 ปี ที่ ขาด หาย ไป นั้น พระ องค์ ได้ เสด็จ รอน แรม ไป ใน ที่ ต่าง ๆ นับ จาก ฮ่องกง ไส้ ง สิงคโปร์ ปีนัง และ เประ ก่อน ที่ อัตชีวประวัติ ของ พระ องค์ จะ กลับ มา บันทึก เรื่อง ราว อีก ครั้ง เมื่อ พระ องค์ เสด็จ ไป ประทับ ที่ [เพลง] ศรีลังกา แม้ หนังสือ อัตชีวประวัติ ของ พระ องค์ จะ ไม่ ได้ เขียน ถึง ช่วง เวลา 5 ปี ที่ ขาด หาย ไป แต่ จาก การ ศึกษา ของ ศาสตราจารย์ tam Lu แห่ง มหาวิทยาลัย คอร์แนล ใน ผล งาน เรื่อง
Bones Around My neck the Life and excise of Prince provocation แปล เป็น ภาษา ไทย โดย ไอดา อรุณวงศ์ เป็น หนังสือ ชื่อ ปรดา กระดูก สัน หลัง แขวน คอ ชีวิต และ การ ลี้ ภัย ใน ยุค สมบูรณ์ ณาญา สิทธิราช ของ พระ องค์ เจ้า ปริสา หนังสือ เล่ม นี้ ได้ ปฏิ ป ต่อ เรื่อง ราว ที่ ขาด หาย ไป ใน ช่วง 5 ปี ของ พระ องค์ เจ้า ปริสา ให้ มี ความ สมบูรณ์ มาก [เพลง] ขึ้น เมื่อ พระ องค์ เจ้า ดาง แยก กับ คณะ ของ สมเด็จ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า พานุ รังสี สว่างวงศ์ ที่ ฮ่องกง แล้ว ี ได้ เดิน ทาง มา พบ พระ องค์ ที่ นี่ ก่อน ที่ เธอ จะ แยก ตัว เดิน ทาง
ไป ยัง พนม เป็น เพื่อ ขอ ความ ช่วย เหลือ จาก ญาติ คือ พระยา มนตรี ผู้ ทำ งาน ใกล้ ชิด สมเด็จ พระ นโรดม พรหมบริรักษ์ กษัตริย์ ของ กัมพูชา ก่อน ที่ อีก ราว 1 เดือน ต่อ มา พระ องค์ เจ้า ปริสา จะ เสด็จ มุ่ง หน้า ไป ยัง ไส้ ง่อน ที่ เวียดนาม โดย พระ องค์ ได้ เข้า ประทับ ที่ โรง แรม โอเตล เดลิว ส่วน สี ที่ เดิน ทาง ตาม มา ได้ แยก ไป พัก อยู่ ที่ ห้อง เช่า เล็ก ๆ แห่ง หนึ่ง การ ประทับ อยู่ ใน ดิน แดน อินโดจีน ของ ฝรั่งเศส ซึ่ง ไม่ ได้ อยู่ ภาย ใต้ อานัส ของ สยาม อย่าง น้อย ก็ เป็น หลัก ประกัน ถึง ความ ปลอด ภัย ได้ ใน ระดับ หนึ่ง ขณะ ที่ เรื่อง ราว
ของ พระ องค์ เจ้า ปริษา และ ศรี ได้ ถูก ตอก ย้ำ ความ ผิด ให้ ชัด เจน ขึ้น ผ่าน จดหมาย ฉบับ หนึ่ง โดย พระยา ศรี สิงหเทพ ปลัด บัญชี กรม มหาดไทย มี ไป ถึง พระยา อมาตยา ที่ิ รุน ศรี เพ็ญ ข้า หลวง เมือง จำปาศักดิ์ และ พระยา คทาธร ธรนิน ชุ่ม ผู้ สำเร็จ ราชการ เมือง พระตะบอง ความ ตอน หนึ่ง ว่า พระ วง เธอ พระ องค์ เจ้า ปริสา ซึ่ง รับ ราชการ เป็น ไดค เเอล อยู่ ใน กรม ไปรษณีย์ โทรเลข ปัจจุบัน นี้ มี ความ รัก ใคร่ กับ ศี ภรรยา พระยา สุนทร สงคราม ผู้ ว่า ราชการ เมือง สุพรรณบุรี มา หลาย ปี แต่ มี ความ กระดา ครั้ง ณ เดือน กรกฎาคม รัตนโกสิน ศพ 109 สมเด็จ พระ
เจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า พานุ รังสี สว่างวงศ์ กราบ ถวาย บังคม ลา ไป ประภาส เมือง ญี่ปุ่น พระ องค์ เจ้า ปริสา ได้ ตาม เสด็จ ไป ด้วย ครั้น เมื่อ สมเด็จ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า พานุ รังสี สว่างวงศ์ เสด็จ กลับ จาก เมือง ฮ่องกง พระ องค์ เจ้า ปริส ทาง ก็ หา ตาม เสด็จ กลับ มา ไม่ หลบ หนี อยู่ ใน เมือง ฮ่องกง ฝ่าย สี นั้น ก็ เก็บ เอา ทรัพย์ สมบัติ ของ พระยา สุรศักดิ์ มนตรี ผู้ น้อง พระยา สุพรรณ ที่ ให้ รักษา ไว้ หนี ออก ไป อยู่ เมือง ฮ่องกง ก่อน ครั้น สมเด็จ พระ เจ้า หน้อง ยา เธอ กลับ มา ถึง จึง ทราบ ว่า พระ องค์
เจ้า ปริ ดาง กับ ศี คิด อ่าน พา กัน หนี ไป อยู่ ด้วย กัน ครั้น ได้ ตรวจ ดู ราชการ ใน กรม ไปรษณีย์ ก็ ไม่ มี เหตุ ผิด ร้าย ฉกร อัน ใด นอก จาก พระ องค์ เจ้า ปรดา เอา เงิน หลวง ใน กรม ไปรษณีย์ แล โรเ เลข ไป ใช้ เอง ประมาณ ร ช่าง เสพ กับ พระ องค์ เจ้า ปรดา แลแล สี เป็น หนี้ ไทย แล ฝรั่ง ใน กรุงเทพมหานคร รุงรัง อยู่ หลาย ราย เห็น จะ เป็น เพราะ เหล่า นี้ จึง พา กัน หลบ หลีก หนี หาย ออก ไป อยู่ นอก พระ ราชอาณาเขต [เพลง] แน่ นอน ว่า พระ องค์ เจ้า ปริสา ทรง ไม่ มี โอกาส โต้ แย้ง ข้อ กล่าว หา เหล่า นั้น ได้ แต่ นี่ ก็
เป็น สัญญาณ ที่ บ่ง ชัด ว่า ทั้ง พระ องค์ และ ศรี เป็น บุคคล ที่ มี ข้อ หา ติด ตัว โดย เฉพาะ อย่าง ยิ่ง พระ องค์ เจ้า ปริส ทางค์ ทรง กุม ข้อ มูล ความ ลับ ทาง ราชการ เอา ไว้ มาก มาย อีก ทั้ง ยัง เป็น อดีต นัก การ ทูต ที่ เก่ง กาจ และ คล่อง แคล่ว ใน ภาษา อังกฤษ จึง นับ เป็น บุคคล ที่ อาจ เป็น ภัย ต่อ สยาม ซึ่ง ต้อง ระมัด ระวัง อย่าง ยิ่ง การ ติด ตาม ความ เคลื่อน ไหว อย่าง ใกล้ ชิด ไป พร้อม ๆ กับ การ ทำลาย ชื่อ เสียง ของ พระ องค์ ให้ เสื่อม ถอย ลง จึง เป็น หน ทาง หนึ่ง ใน ขณะ ที่ ท่า ที ของ ฝรั่งเศส เอง ซึ่ง
เป็น ที่ รู้ ดี กัน ว่า พระ องค์ เจ้า ปริสา ทรง เกลียด กลัว พวก ฝรั่งเศส มา แต่ ไหน แต่ ไร ความ หวาด ระแวง ที่ ว่า พระ องค์ อาจ จะ ยุยง ให้ กษัตริย์ กัมพูชา หัน มา ต่อ ต้าน ฝรั่งเศส จึง เป็น สิ่ง ที่ ฝรั่งเศส กังวล ใจ ตลอด เวลา ที่ พระ องค์ ประทับ อยู่ ใน ดิน แดน อินโดจีน ของ ฝรั่งเศส มี ความ พยายาม ที่ พระ องค์ เจ้า ปริสา ทรง ขอ งาน ธร จาก กษัตริย์ นโรดม แห่ง กัมพูชา ใน ตำแหน่ง ผู้ บังคับ การ ใน กรม อารักษ์ แต่ เมื่อ ฝรั่งเศส รู้ ระแคะ ระคาย จึง สั่ง ให้ กษัตริย์ นโรดม ทรง ระงับ เรื่อง นี้ เพราะ ความ หวาด
ระแวง ที่ อาจ จะ เป็น การ จุด ชนวน ความ ขัด แย้ง ระหว่าง สยาม และ ฝรั่งเศส ใน อินโดจีน ที่ หลาย อย่าง กำลัง เดิน อยู่ บน เส้น ได้ ฝรั่งเศส จึง ให้ การ จับ ตา พระ องค์ เจ้า ปริส ทางค์ มาก เป็น พิเศษ เมื่อ ทรง ผิด หวัง จาก การ ได้ งาน ธรรม พระ องค์ เจ้า ปริสา จึง ทรง มี ความ คิด ที่ จะ บวช ที่ กัมพูชา แต่ ฝรั่งเศส ได้ ปฏิเสธ คำ ขอ ของ พระ องค์ และ แจ้ง เรื่อง นี้ ไป ยัง กรุงเทพฯ ซึ่ง รัฐบาล สยาม อนุญาต ให้ พระ องค์ บวช ได้ ที่ เมือง พระตะบอง ซึ่ง ขณะ นั้น ยัง เป็น ของ สยาม แต่ นั่น ได้ สร้าง ความ หวาด ระแวง เกี่ยว กับ
ความ ปลอด ภัย ของ พระ องค์ เอง เนื่อง จาก มี ข่าว ว่า พระ องค์ อาจ จะ ถูก จับ กุม ทัน ที ที่ เข้า มา ใน อาณาเขต ของ สยาม พระ องค์ เจ้า ปริษนา ทรง ส่ง จดหมาย จาก โรง แรม ที่ ไส้ ง่อน ไป ถึง พระ สุภูติ ภิกษุ ชาว ศรีลังกา ที่ เคย รู้ จัก กัน เมื่อ หลาย ปี ก่อน เพื่อ ให้ ช่วย เหลือ เรื่อง การ บวช ดัง ข้อ ความ ส่วน หนึ่ง ว่า เพื่อ จะ สร้าง บุญ และ สละ โลก อัน ทั้ง มิ ได้ เป็น คุณ ทั้ง ทารุณ แก่ ผม มา อย่าง สาหัส แต่ ผม ไม่ บรรลุ ความ ประสงค์ นี้ ใน ประเทศ ของ ผม เอง ด้วย อุปสรรค จาก ฐานะ ทาง การ เมือง ท่าน พอ จะ
ช่วย เหลือ ให้ ผม เข้า เป็น สมาชิก เถรสมาคม ที่ ลังกา โดย มิ ต้อง ให้ เป็น ที่ รับ รู้ กัน ไป ก่อน ใน เบื้อง แรก ได้ หรือ ไม่ หาก ว่า ทำ ได้ ขอ ท่าน ได้ ส่ง โทร เลข มา ถึง ผม เพียง คำ เดียว ดัง ว่า ปฤษฎาง ไส้ ง่อน ได้ แต่ หาก ไม่ ได้ ก็ ขอ ให้ แจ้ง ว่า ไม่ ได้ และ เขียน อธิบาย ว่า ผม ต้อง ทำ เช่น ไร ความ คิด เรื่อง การ บวช ยัง ถูก เขียน ลง ใน จดหมาย อีก ฉบับ ใน 2-3 วัน ต่อ มา ถึง พระยา สัจจา พิรม อดีต เพื่อน ร่วม งาน ใน สังกัด กรม ไปรษณีย์ โทรเลข ซึ่ง ขณะ นั้น เป็น อีก ผู้ หนึ่ง ที่ ลี้ ภัย อยู่ ที่ ปี นาง โดย มี ข้อ ความ
บาง ส่วน ว่า กลัว พวก สยาม จะ ทำ ร้าย ผม ใน กลาง ทุ่งนา กลาง ป่า หรือ จะ ไม่ ทัน ได้ บวช เสีย อีก จะ ไป ร้อง เอา กับ ใคร ได้ ด้วย ไม่ มี เพื่อน ฝูง อยู่ ที่ นั้น ความ ก็ จะ เงียบ ไป เท่า นั้น เอง ผม จึง ยัง สืบ ความ อยู่ ใน ไส้ ง่อน เอา ความ จริง อยู่ ว่า ตั้ง ใจ ยอม ให้ บวช จริง หรือ ไม่ ถ้า ยอม จริง ไม่ ใช่ อุบาย ผม ก็ จะ มี ความ ยิน ดี ไป บวช ด้วย ระอา มนุษย์ เต็ม ที แล้ว เบื่อ การ งาน สารพัด หมด มัน ไม่ มี จริง อะไร สัก อย่าง เดียว มี แต่ ความ ประจบ ประจง โกหก ต่อ แหล ได้ ดี กัน อย่าง นี้ ผม ทน ไม่ ได้ ต้อง หนี บวช หา ความ สุข ใจ ดี
กว่า ตาย จะ ได้ สบาย ใจ สัก หน่อย ถ้า แม้ ว่า ไป บวช ไม่ ได้ ผม ก็ สิ้น ปัญญา เหมือน กัน ด้วย ไม่ มี ทุน รอน ที่ จะ อยู่ เฉย ๆ ได้ จะ ไป รับ จ้าง ใคร เขา เขา รู้ ว่า เป็น เจ้า เขา ก็ ไม่ เอา จะ ด้น ดั้น ไป ข้าง ไหน อีก ก็ กลัว จะ หนี เจ้า ไม่ พ้น จะ ไป จน มุม อยู่ ที่ ไหน ก็ ไม่ ส ทราบ เพราะ ฉะนั้น ถ้า ไม่ ได้ บวช ก็ ต้อง [เพลง] ตาย อานาม สยามยุทธ ประวัติศาสตร์ การ เมือง เบื้อง บูรพา สารคดี ที่ ช่วย เปิด มุม มอง ใหม่ มิติ ความ สัมพันธ์ ใน ดิน แดน อุตสา คเน เอเชีย ตะวัน ออก เฉียง ใต้ ด้วย ความ ยาว กว่า 9 ชมง
จำนวน 11 ตอน ทั้ง หมด ถูก รวบ รวม ไว้ แล้ว ใน รูป แบบ แช Drive เพื่อ ความ สะดวก ใน การ รับ ชม อย่าง ต่อ เนื่อง ได้ ทุก ที่ ทุก เวลา บรรจุ กล่อง เพื่อ การ เก็บ รักษา ที่ ยาว นาน ใน ราคา 599 บาท รวม ค่า จัด ส่ง สน ใจ สั่ง ซื้อ ผ่าน ทาง ช่อง ทาง LINE official ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา และ Facebook เพจ ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา หรือ โทร 095 507 2462 ร่วม สนับสนุน ราย การ ประวัติศาสตร์ นอก ตำรา เพื่อ การ ผลิต สารคดี ที่ ตอบ สนอง ความ รู้ ใน สังคม ไทย ต่อ ไป ด้วย กัน เมื่อ อินโดจีน ฝรั่งเศส และ สยาม ไม่ ปลอด ภัย อีก ต่อ ไป ใน เดือน มีนาคม พุธศักราช
2434 พระ องค์ พร้อม ด้วย สี ก็ ออก เดิน ทาง ไป ยัง ปี หนัง นิคม ช่อง แคบ ิิ ของ อังกฤษ ที่ ปี หนัง พระ องค์ ทรง สมรส กับ หม่อม คน ใหม่ ซึ่ง เป็น พี่ สาว หม้าย ของ เจ้า เมือง ภูเก็ต อย่าง ไร ก็ ตาม เรื่อง ราว ของ สตรี นาง นี้ ก็ ไม่ กระจ่าง ชัด นัก เพราะ พระ องค์ ไม่ เคย เคย เอ่ย ถึง ภรรยา คน นี้ เลย ไม่ ว่า จะ ใน บันทึก ใด [เพลง] ๆ เดือน กรกฎาคม 2434 พระ องค์ เจ้า ปฤษฎาง ได้ รับ การ ว่า จ้าง จาก แฟงค์ สวนม เจ้า หน้า ที่ รัฐบาล อานานิคม อังกฤษ ประจำ รัฐ เปรัก ให้ เข้า ทำ งาน วิศวกรรม ด้าน การ สร้าง ถนน และ พำนัก อยู่ ที่ เมือง ปอน โต๊ ตันหยง ใน
เปรัก งาน ใหม่ ของ พระ องค์ เจ้า ปฤษฎาง ได้ สร้าง ความ กังวล ใจ ให้ แก่ รั บาล สยาม ไม่ น้อย เพราะ การ สร้าง ถนน ทาง ทิศ เหนือ ของ รัฐ เปรัก อาจ จะ กระทบ กระเทือน ตะเข็บ ชาย แดน ที่ ติด กับ เมือง รามัน ของ สยาม พระ องค์ เจ้า ปริสา จึง ก้าว เข้า มา อยู่ ใน พื้น ที่ ความ หวาด ระแวง ของ สยาม อีก ครั้ง ท่าม กลาง บรรยากาศ ที่ อังกฤษ กำลัง รุก คืบ รัต มาลายู ทั้ง ไทรบุรี กลันตัน ตรังกานู และ เปลิ ของ สยาม ความ หวาด ระแวง ของ สยาม ที่ มี ต่อ พระ องค์ เจ้า ปริสา ค่อย ๆ ลด น้อย ลง ตาม ลำดับ เช่น อีก 3 ปี ต่อ มา เมื่อ ศี มี แผน จะ เดิน ทาง ไป ภูเก็ต
เพื่อ เยี่ยม เยือน พระยา ทิพย์ โกสา ข้า หลวง เทศาภิบาล มณฑล ภูเก็ต เรื่อง นี้ เมื่อ ทรง รู้ ถึง กรมมหลวง เทววงศ์ วโรปการ แรก ที เดียว พระ องค์ ทรง มี พระ ดำริ จะ จับ กุม ตัว สี เมื่อ เข้า มา ใน พระ ราชอาณาเขต เพราะ เชื่อ ว่า พระ องค์ เจ้า ปริสา จะ ต้อง ทรง ติด ตาม กลับ มา ด้วย จะ ได้ ชำระ ความ ใน คดี ต่าง ๆ ขณะ ที่ กรมหมื่น ดำรง ราชานุภาพ ทรง มี พระ ดำริ ว่า เห็น ไป จน ถึง ตัว ปฤษฎาง เอง มา ก็ ไม่ ควร จับ ควร ถือ เอา เป็น คน บ้า เสีย ที เดียว ก็ ดี ไป อย่าง หนึ่ง ดู เหมือน พระ องค์ เจ้า ปริสา จะ ไม่ ใช่ บุคคล อันตราย อีก
ต่อ ไป หาก แต่ เป็น เพียง เรื่อง กวน ใจ เล็ก ๆ น้อย ๆ ดัง ที่ พระ บาท สมเด็จ พระ จุลจอมเกล้า เจ้า อยู่ หัว ทรง มี พระ ราชหัต ทะเล ขา ถึง พระ เจ้า น้อง ยา เธอ กรมหมื่น สมมต อมร พันธ ความ ตอน หนึ่ง ว่า อ้าย ชุม สาย นั้น มัน คง ไม่ มา ถ้า มา คง ถือ กฤต มา ก่อ ความ เห็น ว่า ไม่ เป็น สลัก สำคัญ นัก นิ่ง ๆ เสีย มัน ก็ คง จะ ไม่ พอ กิน ไป เอง ไม่ ควร จะ บาด หมาง กับ อังกฤษ ตลอด ระยะ เวลา 5 ปี กับ การ ทำ งาน ใน รัฐบาล อาณานิคม อังกฤษ พระ องค์ เจ้า ปริสา ไม่ เคย ทรง ละ ทิ้ง เป้า หมาย ใน การ บวช เป็น ภิกษุ เลย กระทั่ง ใน ปี พุทธศักราช
2439 พระ องค์ ทรง ตัด สิน พระทัย ลา ออก จาก งาน ใน อาณานิคม อังกฤษ ที่ เปรัก เพื่อ ทำ ตาม สิ่ง ที่ พระ องค์ ทรง มุ่ง มั่น 17 ตุลาคม พุธศักราช 2439 พระ องค์ ทรง ส่ง จดหมาย พร้อม ด้วย ห่อ ธูป เทียน ถวาย แด่ พระ บาท สมเด็จ พระ จุลจอมเกล้า เจ้า อยู่ หัว ขอ ให้ ราชเลขานุการ นำ ธูป เทียน นั้น วาง แทบ พระ บาท พระ มหากษัตริย์ เพื่อ ขอ พระ บรมราชานุญาต อุปสมบท ก่อน ที่ จะ ลง เรือ กล ไฟ มุ่ง หน้า สู่ ศรีลังกา หัน หลัง ให้ กับ ศี และ หม่อม ภรรยา คน ใหม่ โดย ทั้ง สอง ก็ ไม่ เคย ถูก กล่าว ถึง อีก เลย นับ แต่ นั้น มา พระ ชินวร วงศ์ ฉายา หลัง การ อุปสมบท ที่ ลังกา
ของ พระ องค์ เจ้า ปริษา ซึ่ง เปรียบ ได้ กับ การ เกิด ใหม่ อีก ครั้ง ใน พระ ชน ชีพ แม้ รัชกาล ที่ 5 จะ เสด็จ แวะ ลังกา เมื่อ คราว ประภาส ยุโรป ครั้ง แรก แต่ ความ หวัง ที่ จะ ได้ เฝ้า กษัตริย์ อัน เป็น ที่ รัก ยัง คง เป็น ความ ฝัน ต่อ ไป อุบัติเหตุ ใน พระ ชน ชีพ ยัง คง เกิด ขึ้น ไม่ ว่าง เว้น ด้วย ข้อ กล่าว หา ต้อง ปราชิก เมื่อ ครั้ง ทรง เป็น ผู้ ดำเนิน การ ให้ อังกฤษ สง มอบ พระ บรมสารีริกธาตุ ที่ ค้น พบ ที่ อินเดีย ให้ แก่ กษัตริย์ สยาม เมื่อ รัชกาล ที่ 5 เสด็จ สวรรคต พระ ชินวร วงศ์ กลับ สู่ สยาม เพื่อ ร่วม
งาน พระ บรมศพ แต่ ต้อง ถูก กด ดัน ให้ ทรง ลาสิกขา และ ไม่ มี โอกาส กลับ สู่ ลังกา อีก เลย ช่วง สุด ท้าย ของ พระ ชนม์ ชีพ ใน สยาม ช่าง ดู แร้น แค้น เสีย นี่ กะไร สุด ท้าย พระ องค์ ก็ ทรง จาก โลก นี้ ไป อย่าง ยาก ไร้ โดย ปราศจาก แม้ การ ถวาย พระ เกียรติ ตาม พระ อิสริยยศ เหลือ ทิ้ง ไว้ เพียง เรื่อง ราว ของ เจ้า ชาย แห่ง สยาม ที่ เต็ม ไป ด้วย สี สัน เกิน กว่า ที่ ใคร จะ จินตนาการ ได้ [เพลง]
